رتبه بندی بانکها در صدور کارت های هدیه در ایران

صدور نزدیک به ۱۱ میلیون کارت هدیه در سال ۹۳ و حدود ۹ میلیون در سال ۹۲ نشاندهده آن است که شبکه بانکی به این شاخه کسب وکار توجه ویژه دارد/بررسی مطالعه و پژوهش انجام شده در بین گروههای مصرف کننده کارتهای هدیه در سطوح مختلف در کشور آمریکا که توسط FirstData انجام شده می تواند تجربه نو وسازندهای برای توسعه این بازار جذاب در ایران باشد./ با توجه به رشد روزافزون بانکها وبه تبع آن تشدید فضای رقابتی حاکم، می توان با تمرکز بر زوایای مختلف طراحی محصولی چون کارت هدیه و بازار آن، صفحات تازه در صنعت پرداخت الکترونیک باز نمود.

رتبه بندی بانکها در صدور کارت های هدیه در ایران

به گزارش ریسک نیوزبه نقل از پایگاه خبری بانکداری الکترونیک صدور نزدیک به 11 میلیون  کارت هدیه در سال  93 و نزدیک به 9 میلیون در سال 92 نشاندهده آن است که شبکه بانکی به این شاخه کسب وکار توجه ویژه دارد.در جهان نیز کارتهای هدیه جایگاه بخصوصی در روند فعالیت ورونق بانکها و در عین حال صنعت پرداخت داشته اند. در گزارش زیر که در دو بخش تهیه شده در بخش اول نتیجه پژوهش شرکت پرداخت الکترونیک FirstData  که توسط شرکت ایران کش تهیه شده آمده است و در بخش دوم عملکرد شبکه بانکی در صدور کارت هدیه طی سالهای 92 و 93 ذکر و تحلیل شده و رتبه بندی بانکها در این حوزه آمده است.

کارت هدیه در جهان در پژوهش شرکت پرداخت الکترونیک FirstData

 یکی از پررونق ترین ایام استفاده از کارتهای هدیه، تعطیلات فصلی است که مشتریان با مراجعه به مغازهها، رستوران ها و وبسایت ها برای دوستان و خانواده خویش خرید می کنند.

 فارغ از تعطیلات، کارتهای هدیه بهعنوان یک روش مرسوم به منظور هدیه جشن تولد، قدردانی از دیگران یا عرض تبریک مورد استقبال قرار گرفته است. وقوع بحران اقتصادی در سالهای اخیر اغلب خانوادهها را به سوی شیوههای مختلف مدیریت هزینه ها سوق داده و بر تعداد کسانی که کارت هدیه را به هدایای غیر نقدی ترجیح می دهند، افزوده شده است. این موضوع در بسیاری از کشورها صدق می کند بنابراین شناسایی انگیزههای خریداران جدید و حفظ وفاداری خریداران قدیمی برای هر شرکت/بانک صادرکننده در هر کشوری ضروری است.

کارتهای هدیه علاوه بر برخورداری از مزیت خرید آسان، برای تجار نیز مفید است زیرا به استقبال بیشتر مردم از وبسایت ها (جهت خرید)، حضور فیزیکی آنان در فروشگاه، تعامل با برندهای مختلف و شناخت بیشتر آنها کمک می کند.

 مصرف کنندگان کارت های هدیه تمایل دارند که کل مبلغ کارت را خرج کنند؛ البته رفتار استفاده کنندگان این کارتها به شدت متفاوت است چرا که تصور عموم درباره کارت هدیه نسبت به دیگر کارتها متفاوت است.

مقاله پیش رو نتیجه پژوهش شرکت پرداخت الکترونیک FirstData در مشارکت با بخش بینالملل استراتژیهای بازار با موضوع بررسی نگرش مصرفکننده آمریکایی در سال 2011 است. در این مطلب ویژگیها و فرصتهای مرتبط با انواع گوناگون خریداران کارتهای هدیه عنوان شده است.

این نتایج حاصل تحلیل پاسخهای 1633 مصرف کننده در آمریکا وکانادا است که حداقل سن آنها 18 سال بوده و دستکم یک کارت هدیه در 12 ماه منتهی به تحقیق خریداری نمودهاند.

 مصرف کنندگان کارت هدیه
خریداران کارتهای هدیه به پنج گروه متمایز تقسیم میشوند.

گروه شوهران مفید (Helpful Husband) بیشترین درصد و حسابگرها (Budget Tamers) کمترین درصد خریداران کارتهای هدیه را تشکیل میدهند.
 
ارزش مالی هرکدام از گروههای مصرف کننده تا حد زیادی بسته به شاخص معرف آنها متفاوت است. برای مثال گروه Budget Tamers تا 37 درصد بیشتر از میانگین و گروه Last Resort تا 38 درصد کمتر از میانگین هزینه کرده اند.

معرفی پنج گروه  مصرف کننده  کارتهای هدیه
در این بخش به معرفی هر یک از پنج گروه گوناگون مصرف کنندگان مجموعه کارتهای هدیه میپردازیم.

1) Budget Tamers (قشر حسابگر)
دیدگاه مصرفکنندگان: (کارت هدیه به من کمک میکند که مخارج خویش را کنترل کنم.)
افراد میانسال، متأهل و مجرد بزرگترین گروه خریداران کارت هدیه بین این گروه مصرفکننده محسوب میشوند. آنها بهطور میانگین 300 دلار هزینه و حدود هفت کارت هدیه در سال میخرند. این گروه، کارتهای خردهفروشی دارای تخفیف یا جوایز ویژه را به کارتهای حلقهباز با کاربرد نامحدود ترجیح میدهند و بیشتر از هر گروه دیگری دوست دارند کارتهای هدیه خویش را از وبسایتهایی خریداری کنند که کارتها را برای خرده فروشیهای چندگانه میفروشند. آنها خیلی خوب میدانند که چه نوع کارتی میخواهند و در صورت عدم وجود کارت مورد نظر در بازار، کارت دیگری نخواهند خرید. در مجموع، بخش بزرگی از طرفداران کارتهای هدیه، در این گروه قرار دارند و به دریافت کارت هدیه از سایر افراد توجه خاصی میکنند. آنها از کارت هدیه الکترونیک هم به شدت استقبال میکنند. تحقیقات نشان داده است که یکچهارم مصرفکنندگان این گروه حداقل یک کارت هدیه الکترونیک در سال پیش خریداری کردهاند.

2) Card Enthusiasts (مشتاقان کارت)
دیدگاه مصرفکنندگان: (من کارتهای هدیه را خرید و دریافت میکنم.)
 مصرفکنندگان این گروه را اغلب زنان تشکیل میدهند و بهطور میانگین 40 ساله و متأهل هستند. آنها هدیه دادن و گرفتن کارت هدیه را دوست دارند و در مقایسه با میانگین مصرفکنندگان، کارت هدیه را به یک هدیه واقعی ترجیح میدهند از این رو تمایل دارند که بهعنوان هدیه کارت هدیه دریافت نمایند تا از خرید چیزی که دوست دارند لذت ببرند. این گروه از مصرفکنندگان با میانگین خرید شش کارت هدیه در سال، از هر موقعیتی به ویژه روزهای تولد و کریسمس بهعنوان فرصتی برای ارایه کارت هدیه استفاده میکنند.

3) Helpful Husbands (شوهران سودمند)
دیدگاه مصرفکنندگان: (کودکان من کارتهای هدیه را دوست دارند.)
این گروه اغلب افراد متأهل و بازنشستهای هستند که به صورت میانگین پنج کارت هدیه در سال و اغلب هم برای همسر و فرزندان خود میخرند. آنها با توجه به روحیه نسبتا سنتی خود، اغلب از یک کارت اعتباری برای خرید کارت هدیه استفاده میکنند و ترجیح میدهند به جای شیوههای الکترونیک خرید یا ارسال کارت، شخصا از یک فروشنده آن را دریافت کنند. تعداد کمی از اعضای این گروه نیز خواستار امکان شارژ مجدد کارتهای هدیه هستند.

4) Convenience Shoppers (خریداران راحت طلب)
دیدگاه مصرفکنندگان: (کارت هدیه خرید را آسان میکند.)
به طور کلی برای افراد مونث و متـأهل تا سن 40 سالگی، «راحتی» یک عبارت کلیدی و اصل اساسی است.
صرفه جویی در زمان انگیزه مهمی برای افراد این گروه است. آنها در سال گذشته به صورت میانگین چهار کارت هدیه خریدهاند. این گروه کارت هدیه را برای هر موقعیت و مناسبتی انتخاب میکنند. جشن تولد، عروسی و فارغالتحصیلی اولین فرصت اهدای کارت هدیه توسط آنهاست و ترجیح میدهند بهطور مستقیم از مغازه یا مکان مشخصی خرید کنند.

یکچهارم افراد این گروه تمایل دارند کارتهای هدیه بیشتری بخرند و بیش از نصف آنها مایلند کارت هدیه الکترونیک دریافت کرده و در تلفن همراه خود ذخیره کنند. در مقایسه با سایر گروههای مصرفکننده کارت هدیه، این گروه دارای محدودیت زمانی بوده و به راحتی قادر نیستند کارت هدیه دیگری خرید نمایند. از این رو مصرفکنندگان این گروه بیشترین استفادهکنندگان از کارتهای هدیه out of stock هستند.

5) Last Resort (آخرین امید)
دیدگاه مصرفکنندگان: (کارتهای هدیه بسیار غیرشخصی هستند.)
زنان متأهل در اواخر 30 سالگی و اوایل 40 سالگی خویش با درآمد تقریبا پایین، جزو این گروه از مصرفکنندگان کارتهای هدیهاند که کمترین علاقه به خرید کارت هدیه را دارند. آنها بهطور میانگین بیش از سه کارت هدیه در سال میخرند. این گروه کارتهای هدیه را غیرشخصی یا کمتر دوستانه میدانند و به همین دلیل از آن برای هدیه به افراد ناشناس استفاده میکنند. در مقابل هم از دریافت کارت هدیه بیزار بوده و نسبت به سایر گروههای مصرفکننده کمتر کارت دریافت میکنند. نتایج این مطالعه نشان میدهد که این گروه بین کارت هدیه و هدیه دیگری با همان ارزش، به احتمال زیاد گزینه دوم را انتخاب میکنند.

  چگونه میتوان از رفتارهای مصرف کنندگان کارت هدیه بهره برداری کرد

فروشندگان و بازاریابان با مطالعه ویژگیهای هریک از گروههای طرفدار کارت هدیه، برای فروش بیشتر وکسب بازارهای هدف برنامهریزی میکنند.

Budget Tamers: با توجه به این که گروه حسابگرها کارتهای هدیه را نه تنها بهعنوان هدیه بلکه بهعنوان ابزاری برای کنترل مخارج استفاده میکنند، فروشندگان باید جهت جلب توجه بیشتر و حفظ این گروه، قابلیتهای کارتهای هدیه را ارتقاء بخشند. ارایه کارتهای هدیه قابل شارژ یا دارای جایزه میتواند یکی از راهکارها باشد.

Card Enthusiasts: تجار و فروشندگان پیوسته باید به فکر آسایش و صرفهجویی در وقت این گروه از مصرفکنندگان باشند بهویژه برای مناسبتهایی چون کریسمس و تولد. پس توجه به تبلیغات بیشتر در این ایام بسیار موثر است.

Helpful Husbands: این گروه اغلب برای همسر و فرزندان خود کارت هدیه میگیرند بنابراین فروشنده میتواند با پیامها و تبلیغاتی مثل این «با تقاضای کارت هدیه، هدیهای بگیرید که میدانید فرزند یا همسرتان به آن علاقه دارد»، این گروه از مصرفکنندگان را تشویق به
خرید کند.
Convenience Shoppers: این گروه از مصرفکنندگان کارت هدیه را ابزاری جایگزین برای پسانداز میدانند بنابراین تمرکز فروشندگان روی تبلیغ بیشتر در این خصوص بهمنظور تشویق بیشتر آنها بسیار عاقلانه است.

Last Resort: این گروه مشتریان وفاداری برای کارتهای هدیه شناخته نمیشوند ولی نمیتوان آنها را به کلی کنار گذاشت بنابراین برنامهریزی برای خانمهای مجرد وجوانتر جهت خرید کارت هدیه، میتواند آنها را به مشتریان دایمی در سنین میانسالی یا بعد از ازدواج و... تبدیل کند.

  جمع بندی
بررسی مطالعه و پژوهش انجام شده در بین گروههای مصرف کننده کارتهای هدیه در سطوح مختلف در کشور آمریکا میتواند تجربه نو وسازندهای برای توسعه این بازار جذاب در ایران باشد. با توجه به رشد روزافزون بانکها وبه تبع آن تشدید فضای رقابتی حاکم، میتوان با تمرکز بر زوایای مختلف طراحی محصولی چون کارت هدیه و بازار آن، صفحهای تازه در صنعت پرداخت الکترونیک باز نمود.

مطالعه رفتار مصرف کنندگان این کارتها می تواند به بازاریابی هرچه بهتر شرکتهای ارایه کننده خدمات پرداخت پایانه های فروش در زمینه مکان یابی درگاه های پرداخت سودمند واقع گردد به گونهای که با استفاده از استراتژی معرفی و ترویج بازار کارتهای هدیه و فرهنگ استفاده از آن، ابزارهای آن را نیز کسب نمود.

منبع
 A First Data White Paper, The Face of Gift Card Consumers: Meeting the Needs of Five Consumer Segments,  By First Data and Market Strategies International – 2012 www.Firstdata.com

عملکرد بانکهای ایران در صدور کارت هدیه

جداول زیر عملکرد بانکها را در صدور کارت هدیه نشان می دهد. مقایسه سالهای 93 و 92 و همچنین سهم بازار در این جداول آمده است.



رتبه بندی بانکها در صدور کارت هدیه

رتبه بندی بانکها را در جداول  زیر ببنید
سهم بازار

مقررات مربوط به صدور کارت هدیه.خرید در ایران

دستورالعمل شیوه صدور کارت هدیه و بن‌کارت ریالی از سوی بانک مرکزی در اوایل تابستان سال 93 ابلاغ شد.بر اساس این دستورالعمل حداکثر مبلغ هر کارت هدیه 5 میلیون ریال است

بانک مرکزی دستورالعمل شیوه صدور کارت هدیه و بن کارت ریالی را به کلیه بانک های دولتی، غیردولتی، شرکت دولتی پست بانک و موسسات اعتباری موسسه، کوثر مرکزی و عسکریه ابلاغ کرد.

 در این بخشنامه آمده است: "احتراما، پیرو بخشنامه شماره 91/335334 مورخ 1391.12.2 موضوع ضوابط صدور کارت هدیه و بن کارت بدین‌وسیله به استحضار می رساند؛ ضوابط مزبور با هدف گسترش هرچه بیشتر و استفاده روزافزون از ابزارهای بانکداری الکترونیک و فرهنگ استفاده از آنها مورد بازنگری قرار گرفت. البته درخواست هایی از سوی شبکه بانکی کشور نیز مبنی بر تجدیدنظر در مبلغ کارت های مزبور بر اساس شرایط اقتصادی کشور وجود داشت،
 لذا با امعان نظر به موارد مذکور، «دستورالعمل شیوه صدور کارت هدیه و بن کارت ریالی» تدوین شد.

دستورالعمل مذکور در پنجمین جلسه مورخ 1393.2.28 کمیسیون مقررات و نظارت موسسات اعتباری بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران مطرح و مورد تصویب قرار گرفت که به پیوست ایفاد می گردد. لذا خواهشمند است دستور فرمایند؛ مراتب به قید تسریع به کلیه واحدهای ذیربط ابلاغ و بر حسن اجرای آن نظارت گردد."

این نامه توسط مدیریت کل مقررات، مجوزهای بانکی و مبارزه با پولشویی اداره مطالعات و مقررات بانکی ابلاغ شده است.

متن کامل دستورالعمل شیوه صدور کارت هدیه و بن کارت ریالی بدین شرح است:

مقدمه:
کمیسیون مقررات و نظارت موسسات اعتباری، در اجرای بند (ب) ماده (11) قانون پولی و بانکی کشور و در راستای ساماندهی فرآیند صدور و استفاده از کارت هدیه و بن کارت ریالی، «دستورالعمل شیوه صدور کارت هدیه و بن کارت ریالی» را به شرح زیر تصویب نمود:

ماده 1- گستره شمول تعاریف ذیل، منحصرا محدود به این دستورالعمل است:
1. بانک مرکزی: بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران.
2. موسسه اعتباری: بانک یا موسسه اعتباری غیربانکی که به موجب قانون یا با مجوز بانک مرکزی تاسیس شده و تحت نظارت بانک مرکزی می باشد.
3. مشتری: شخص حقیقی یا حقوقی که متقاضی صدور کارت هدیه یا بن کارت ریالی می باشد.

ماده 2- موسسه اعتباری باید هنگام صدور کارت هدیه- ضمن شناسایی اولیه مشتری، برابر ضوابط و مقررات مبارزه با پولشویی- اطلاعات هویتی وی را به همراه مشخصات یکایک کارت های هدیه صادر شده برای وی، در سامانه های خود وارد نماید به گونه ای که ردیابی تمامی تراکنش های هر کارت صادره به آسانی میسر می گردد.
ماده 3- موسسه اعتباری باید هنگام صدور کارت هدیه یا بن کارت برای مشتری، تعهدات لازم در خصوص اجرای قانون و مقررات مبارزه با پولشویی را از وی اخذ نماید. در صورت خودداری مشتری از ارایه این تعهد و یا خودداری از عمل به تعهدات، موسسه اعتباری باید از ارایه خدمات به ایشان خودداری نماید.
تبصره- مسئولیت هرگونه سوءاستفاده از کارت هدیه یا بن کارت صادره بر عهده مشتری می باشد.
ماده 4- در صورتی که موسسه اعتباری به دلایلی همچون عدم همکاری مشتری نتواند اطلاعات لازم را برای شناسایی وی به دست آورد یا مشتری اقدام به ارائه اطلاعات غیرواقعی نماید، موسسه اعتباری باید پس از توضیح مراتب به مشتری، از صدور کارت هدیه یا بن کارت برای وی خودداری نماید.

موسسه اعتباری موظف است مشخصات مشتریانی را که مبادرت به اعلام اطلاعات غیرواقعی نموده اند، به واحد اطلاعات مالی و بانک مرکزی گزارش کند.

ماده 5- صدور کارت هدیه یا بن کارت توسط موسسه اعتباری برای اشخاص زیر ممنوع است:
5-1- اشخاصی که از ارایه اطلاعات یا اسناد مورد نیاز خودداری می کنند.
5-2- دارندگان سابقه چک برگشتی (موضوع بند (4) بخشنامه شماره 91/59912 مورخ 1391/3/8 بانک مرکزی).

5-3- اشخاصی که به حکم مراجع قضائی حق افتتاح حساب در موسسه اعتباری را ندارند.
5-4- اشخاصی که به حکم قضایی حساب آنها در موسسه اعتباری مسدود شده است یا به هر دلیل دیگری حق برداشت از حساب را ندارند.

5-5- اشخاص حقیقی ایرانی فاقد شماره ملی، اشخاص حقوقی ایرانی فاقد شناسه ملی و اشخاص خارجی (حقیقی و یا حقوقی) فاقد شماره فراگیر اشخاص خارجی.

ماده 6- صدور کارت هدیه در قبال برداشت از حساب مشتری یا دریافت وجه نقد معادل آن مجاز می باشد.

ماده 7- حداکثر مبلغ هر کارت هدیه 5 میلیون ریال است.

ماده 8- کارت هدیه فاقد قابلیت شارژ مجدد بوده و پس از اتمام موجودی باید ابطال گردد.

ماده 9- کارت هدیه حداکثر به مدت یک سال دارای اعتبار است. پس از انقضای مدت مزبور، مانده مصرف نشده کارتهای هدیه در تمام شعب موسسه اعتباری صادر کننده قابل دریافت می باشد. درجه تاریخ انقضای کارت هدیه بر روی جسم کارت الزامی است.

ماده 10- موسسه اعتباری موظف است پس از شناسایی کامل مشتری و افتتاح حساب سپرده  برای وی (در صورتی که فاقد حساب سپرده نزد موسسه اعتباری باشد)- در چارچوب ضوابط و مقررات مبارزه با پولشویی و سایر مقررات مربوط- نسبت به صدور بن کارت برای وی اقدام نماید.

ماده 11- صدور بن کارت فقط به نام مشتری و با درج  نام وی بر روی جسم کارت امکان پذیر است.

ماده 12- بن کارت می تواند قابلیت شارژ داشته باشد.

ماده 13- مانده مصرف نشده کارت های هدیه و بن کارتهای صادر باید در سرفصل حساب "بستانکاران موقت" تحت دو حساب معین مجزا منظور گردد. مبالغ مزبور مشمول تودیع سپرده قانونی طبق ضوابط ذیربط می باشد.

ماده 14- شماره کارت هدیه و یا بن کارت صادره توسط موسسات اعتباری باید در چارچوب استاندارد شماره گذاری انواع کارتهای پرداخت در کشور موضوع بخشنامه شماره ن2345/م/پ‏ مورخ 1386/11/20 بانک مرکزی تعیین گردد.

ماده 15- موسسه اعتباری موظف است ساز و کاری را فراهم نماید که از طریق آن اخذ آمار و اطلاعات مربوط به تعداد کارتهای هدیه و یا بن کارتهای صادره و مبالغ آن برای هر مشتری- به همراه مانده مصرف نشده کارتهای هدیه و یا بن کارتهای صادره در مقاطع زمانی حداقل روزانه- امکان پذیر باشد.

ماده 16- موسسه اعتباری موظف است اطلاعات تراکنش های کارتهای هدیه و یا بن کارتهای صادره را مطابق ضوابط مذکور در آیین نامه مدت و طرز نگاهداری اوراق بازرگانی، اسناد و دفاتر بانکها مصوب یک هزار و یکصد و چهاردهمین جلسه 1389/3/25 شورای پول و اعتبار (موضوع بخشنامه شماره 89/80223 مورخ 1389 /4/15 بانک مرکزی و اصلاحات پس از آن) نگهداری نماید و تخلف از آن« مشمول مجازاتهای مقرر در قانون و مقررات مبارزه با پولشویی می شود.

ماده 17- صدور و راهبری کارت هدیه و یا بن کارت باید در چارچوب قوانین و مقررات موضوعه، از جمله مقررات مبارزه با پولشویی باشد.

ماده 18- از تاریخ ابلاغ این دستورالعمل، بخشنامه شماره 91/325334 مورخ 1391/12/2 منسوخ می گردد.

این دستورالعمل در 18 ماده و یک تبصره در پنجمین جلسه مورخ 1393/2/28 کمیسیون مقررات و نظارت موسسات اعتباری بانک مرکزی به تصویب رسید.
 

خبر پیشنهادی

این مطلب را به اشتراک بگذارید