طبق آمار رسمی بانک مرکزی، بیش از ۶۵۰ میلیون حساب بانکی در ایران ثبت شده که بهطور میانگین معادل ۱۰.۵ حساب برای هر فرد بالای ۱۸ سال است؛ آماری که ایران را در صدر جدول جهانی قرار داده است.
به گزارش ریسک نیوز به نقل از فابانیوز،کارشناسان هشدار میدهند این حجم بالای حسابهای مازاد، علاوه بر افزایش هزینههای بانکی و پیچیدگیهای مالیاتی، بستر مناسبی برای پولشویی، جرایم اقتصادی و تأمین مالی فعالیتهای غیرقانونی ایجاد میکند.
بانک مرکزی با هدف کاهش این ریسکها، طرحی دو ساله برای کاهش تعداد حسابهای بانکی فعال به ۳۰۰ میلیون حساب تدوین کرده و در گام نخست، راهاندازی «درگاه آنلاین حذف حسابهای مازاد» را در دستور کار قرار داده است؛ اقدامی که قرار است بدون مراجعه حضوری و تنها با ثبت درخواست اینترنتی، امکان بستن حسابهای بلااستفاده را برای مردم فراهم کند.
ایران در صدر جهانی تعداد حساب بانکی
بر اساس آمارهای رسمی بانک مرکزی، بیش از ۶۵۰ میلیون حساب بانکی در کشور فعال یا نیمهفعال هستند؛ یعنی به ازای هر فرد بالای ۱۸ سال، حدود ۱۰.۵ حساب بانکی وجود دارد. این در حالی است که در بسیاری از کشورها میانگین حساب بانکی برای هر فرد بین ۰.۵ تا ۲ عدد است. این آمار نهتنها ایران را در صدر جدول جهانی قرار داده، بلکه نشانهای از وجود تعداد بسیار زیاد حسابهای غیرفعال و ساختار بانکی غیریکپارچه است.
چرا حسابهای مازاد مشکلسازند؟
بخش زیادی از این حسابها بلااستفادهاند و وجودشان مشکلاتی در حوزه مالیات، شفافیت مالی و مبارزه با پولشویی ایجاد میکند. کارشناسان میگویند داشتن چندین حساب بانکی غیرفعال یا کمگردش میتواند پوششی برای تراکنشهای مجرمانه باشد. در برخی موارد نیز این حسابها به اتباع غیرمجاز یا مجرمان مالی واگذار میشوند و برای تأمین مالی فعالیتهای غیرقانونی استفاده میشوند.
بانک مرکزی چه برنامهای دارد؟
برای حل این معضل، بانک مرکزی در سالهای اخیر محدودیتهایی ایجاد کرده است؛ از جمله اینکه هر فرد در هر بانک فقط یک نوع حساب سپرده داشته باشد. اما اکنون طرحی بزرگتر در دستور کار است: کاهش تعداد حسابها از ۶۵۰ میلیون به ۳۰۰ میلیون ظرف دو سال آینده.
درگاه حذف حساب مازاد؛ بدون مراجعه حضوری
به گفته علیرضا غفاری، معاون اداره مبارزه با پولشویی بانک مرکزی، بهزودی یک درگاه آنلاین راهاندازی میشود تا افراد بتوانند بدون مراجعه به شعب، حسابهای مازاد خود را ببندند. پس از ثبت درخواست، مانده حساب به حساب اصلی فرد منتقل میشود. این طرح شامل حسابهای سرمایهگذاری مدتدار نمیشود و هدف اصلی آن حسابهای جاری و کوتاهمدت قابل برداشت است.
چرا ایرانیها این همه حساب دارند؟
دلایل متعددی برای این پدیده وجود دارد:
• الزام بانکها و شرکتها به افتتاح حساب جدید برای پرداخت حقوق
• نیاز به حساب جداگانه برای دریافت یارانه یا سهام عدالت
• عدم یکپارچگی سیستم بانکی و نبود امکان استفاده از خدمات همه بانکها با یک حساب
• الزام به افتتاح حساب جدید برای دریافت تسهیلات یا خدمات خاص
تجربه کشورهای دیگر
در کشورهای پیشرفته، داشتن بیش از دو حساب بانکی معمولاً با کارمزد بالا همراه است. علاوه بر آن، یکپارچگی سیستمهای بانکی باعث میشود یک حساب بتواند نیازهای مختلف فرد را پاسخ دهد. برای مثال، در سنگاپور میانگین حساب بانکی برای هر فرد ۲.۴ عدد و در آمریکا ۲ عدد است؛ در حالی که این رقم در چین فقط ۰.۰۳ حساب است.
گامهای بعدی
کارشناسان معتقدند برای حل ریشهای مشکل، علاوه بر بستن حسابهای مازاد، باید زیرساختهای بانکداری دیجیتال و یکپارچه تقویت شود. با ایجاد امکان ارائه خدمات بانکی بدون نیاز به افتتاح حساب جدید، میتوان جلوی انباشت حسابهای غیرفعال را گرفت و ریسکهای مالی و حقوقی را کاهش داد.
نظر شما چیست؟