در ششمین نشست تخصصی همایش اکوبیمه با موضوع «کاربرد هوش مصنوعی در صنعت بیمه: از نوآوری تا حکمرانی داده و الگوریتمها»، میثم میرزازاده، رئیس مرکز فناوری، امنیت اطلاعات و توسعه هوشمند بیمه مرکزی، در سخنرانی خود با عنوان «هوشمندسازی صنعت بیمه: فرصتها، چالشها و ضرورتهای تنظیمگری» تأکید کرد که «داده»، ریشه و دارایی راهبردی صنعت بیمه است و بدون ایجاد نظام حکمرانی دادهگرا، هیچ مسیر پایداری برای تحول دیجیتال، تجربه مشتری و بهرهوری در شرکتهای بیمه وجود ندارد.
به گزارش ریسک نیوز ،میرزازاده در این نشست ضمن تحلیل وضعیت فعلی اکوسیستم داده کشور، از «فقدان نهاد استانداردسازی دادههای بیمهای»، «تمرکز دولتی جریان داده» و «ناهماهنگی در بهرهبرداری از داده در حوزههای کلیدی مثل درمان و خودرو» بهعنوان چالشهای اساسی نام برد.
دغدغه اصلی؛ حکمرانی مؤثر و شفافیت در عصر داده
میرزازاده سخنانش را با پرسشی کلیدی از مفهوم حکمرانی مؤثر آغاز کرد:
«حکمرانی درست چیست و چگونه باید باشد تا شفافیت و عدالت در تصمیمسازیها حفظ شود؟»
او با اشاره به اینکه موضوع «حکمرانی داده» در سراسر جهان یکی از مباحث حساس و محوری است، تأکید کرد در ایران این حساسیت به دلایل متعددی مضاعف است؛ از جمله نبود دادههای دقیق و تمیز، نبود دسترسی پایدار به دادهها و وابستگی بیش از اندازه به تصمیمات دولت.
به باور او، این کمبود نه فقط مانع توسعه ابزارهای نوین بیمهای نظیر محصولات مبتنی بر الگوریتم و هوش مصنوعی است، بلکه ریشه بسیاری از ناتوانیها در ارائه خدمات شفاف و عادلانه به بیمهگذاران نیز محسوب میشود.
ضرورت بازطراحی حکمرانی برای فناوریهای نوین
به گفته رئیس مرکز توسعه هوشمند بیمه مرکزی، ورود فناوریهای نوین از جمله پوششهای مبتنی بر هوش مصنوعی و دادهکاوی، بدون طراحی نظامی برای حکمرانی داده، نهتنها به نتیجه نمیرسد، بلکه بینظمی در تصمیمگیریها و تشدید ناکارآمدی را در پی خواهد داشت.
او تأکید کرد:
«اگر ما نظام مدیریت دادهگرا را در صنعت بیمه مستقر کنیم، نهتنها در حوزه رضایت مشتریان، بلکه در نظام نظارت و سیاستگذاری نیز به بلوغ خواهیم رسید. رضایت ذینفعان بدون جریان منسجم داده ممکن نیست و باید این نهاد ناظر در ساختار بیمه شکل بگیرد.»
از شفافیت مالی تا تجربه دیجیتال: فاصله صنعت بیمه با تحولات جهانی
میرزازاده در ادامه به ضعف ساختاری صنعت بیمه کشور در حوزه شفافیت دادهای و مالی اشاره کرد و افزود:
«شفافیت در صورتهای مالی و عملکرد شرکتهای بیمه تأثیر مستقیمی بر اعتماد سهامداران و اکوسیستم سرمایهگذاری دارد و این شفافیت از دل دادهای سالم و یکپارچه بیرون میآید.»
او یادآور شد که توسعه واقعی اکوسیستم بیمه، زمانی ممکن است که شرکتها از طریق داده به بازار متصل شوند، نه تنها از طریق شبکههای فیزیکی نمایندگان.
از دیدگاه او، صنعت بیمه ایران در مقایسه با صنایع دیگر از «تجربه دیجیتال» بهشدت عقب مانده و نتوانسته برای نسل جدید مشتریان تجربهای یکپارچه، هوشمند و آنلاین بسازد؛ درحالیکه این تجربه در بسیاری از صنایع، از بانکداری گرفته تا سلامت، سالهاست جزء بدیهیات است.
بهرهوری پایین ناشی از کارکردهای غیردیجیتال
رئیس مرکز فناوری بیمه مرکزی افزود که بخش عمدهای از هزینههای سنگین عملیاتی در شرکتهای بیمه ناشی از اجرای فرایندهای دستی و غیرسیستمی است؛ به همین دلیل، سود عملیاتی بسیاری از شرکتها کاهش یافته و به جای سرمایهگذاری در فناوری و توسعه خدمات نوآورانه، همچنان تمرکز بر گسترش شبکه فیزیکی و نیروی انسانی سنتی است.
او تصریح کرد: «در حوزه محصولات نوآورانه، فاصله ما با جهان زیاد است. در کشورهای توسعهیافته یا در حال توسعه، محصولات نو بر پایه داده و هوش مصنوعی تولید میشوند — از بیمههای سلامت سفارشی تا مدلهای مبتنی بر رفتار مشتری، حوزههایی که ایران هنوز آغازگر مسیر آن است.»
تحول دیجیتال؛ سه پارادایم و یک عقبماندگی تاریخی
میرزازاده در بخش دیگری از سخنانش، مسیر تحول دیجیتال را در سه «پارادایم تاریخی» تشریح کرد:
الکترونیکیسازی فرایندها
تحول دیجیتال و تغییر مدل کسبوکار
ظهور سازمانهای چابک و تنظیمگر برای نسل دیجیتال
او تأکید کرد بسیاری از گفتگوهای فعلی در صنعت بیمه ایران هنوز در سطح پارادایم نخست یعنی الکترونیکیسازی باقی مانده است، درحالیکه جهان از «الگوریتمسازی بیمهگری» سخن میگوید.
میرزازاده هشدار داد:
«اگر با پارادایمهای جدید حرکت نکنیم، نهتنها از نسل جدید مشتریان جا میمانیم، بلکه صنعت بیمه مجبور خواهد شد در آینده نزدیک با هزینهای سنگین بهصورت فشرده متحول شود.»
چالش اصلی: ذهنیت مدیران در برابر فناوری
یکی از محورهای محوری سخنان میرزازاده نقد به «مایندست مدیریتی» در صنعت بیمه بود:
«بیشتر مدیران صنعت بیمه فناوری را هزینه میبینند نه سرمایهگذاری؛ درحالیکه فناوری، بستر توسعه پایدار و مزیت رقابتی در آینده صنعت است.»
او تأکید کرد: تا زمانی که نگرش هزینهمحور نسبت به فناوری تغییر نکند، توسعه واقعی اکوسیستم بیمه دیجیتال محقق نخواهد شد.
اقتصاد داده؛ حلقه مفقوده صنعت بیمه ایران
به باور میرزازاده، صنعت بیمه ایران هنوز «اقتصاد داده» را وارد دستور کار نکرده است.
هیچ مدل قیمتگذاری برای جریان دادهها، استانداردسازی اطلاعات و ارزشگذاری اقتصادی آنها تعریف نشده، و نهادی که بتواند منافع مشترک بخش خصوصی و دولتی را در حوزه داده تنظیم کند، وجود ندارد.
او افزود: «درحالحاضر جریان دادهها بیشتر در اختیار بخشهای دولتی متمرکز است، در نتیجه صنعت بیمه از بهرهبرداری اقتصادی از داده محروم مانده و فرصتهای همکاری مشترک با استارتاپها و شرکتهای فناور بهدرستی شکل نگرفته است.»
وابستگی اکوسیستمها به دادههای بیرونی؛ ضعف در زیرساختهای تحلیلی
میرزازاده با اشاره به اینکه هر رشته بیمه (از درمان تا خودرو) نیازمند دادههای اختصاصی و بینصنعتی است، گفت:
صنعت بیمه به جای آنکه سرمایهگذاری روی کیفیت و استاندارد داده کند، بیشتر در مرحله گردآوری خام داده متوقف مانده است.
به گفته او، نبود استانداردهای فنی برای تبادل داده، نبود نهاد حاکمیت داده (Data Governance Authority) و عدم فرهنگسازی در محرمانگی دادهها، مانع شکلگیری بازار ثانویه و خدمات تحلیلی در بیمه است.
لزوم شکلگیری نهاد حاکمیت داده با مشارکت بخش خصوصی
میرزازاده در ادامه به طراحی یک «نظام نهادی جدید برای حکمرانی داده» در صنعت بیمه اشاره کرد و گفت:
صنعت بیمه نیاز دارد تا با مشارکت بخش خصوصی، نهادی برای استانداردسازی، کوئینگ (Coding) داده، امنیت اطلاعات و سیاستگذاری داده تأسیس کند.
به گفته او، بر خلاف کشورهای پیشرفته که نهادهای بینالمللی استانداردهای داده را تعریف میکنند، ایران باید نسخه داخلی آن را برای تنظیم بازار داده بیمهای ایجاد کند.
او تأکید کرد:
این نهاد باید بتواند دادههای حوزه درمان، سلامت، خودرو، املاک و سایر صنایع وابسته را دریافت، پالایش و در اختیار شرکتهای بیمه و فناور قرار دهد. در این میان، شرکتهای تحلیلی و فناور باید مجوزدار شوند و فعالیتشان در حوزه تحلیل تقلب، کشف ریسک و توسعه الگوریتمهای بیمهگری در چارچوب قانونی انجام گیرد.
رگولاتور باید ناظر باشد، نه متصدی
در بخش پایانی سخنان خود، میرزازاده بار دیگر بر نقش سیاستگذار تأکید کرد و گفت:
اگر صنعت بیمه بخواهد بهصورت واقعی وارد مرحله هوشمندسازی و بهرهبرداری از داده شود، رگولاتور باید نقش خود را از «تصدیگری زیرساختی» به «تنظیمگری فعال» تغییر دهد.
او نتیجه گرفت:
«تا زمانی که زیرساخت داده بهصورت متمرکز دولتی اداره شود، نهتنها رشد اکوسیستم داده در صنعت بیمه ممکن نیست، بلکه انگیزه سرمایهگذاری بخش خصوصی نیز از بین میرود.»
حرکت صنعت بیمه از داده هراسی به دادهمحوری
میرزازاده با جمعبندی سخنان خود یادآور شد که صنعت بیمه، در آستانه گذار بزرگ از «دادههراسی» به «دادهمحوری» است. تحقق این گذار مستلزم بازتعریف نظام حکمرانی داده، ورود بخش خصوصی، آموزش، فرهنگسازی و پذیرش فناوری بهعنوان سرمایهای راهبردی است.
او تأکید کرد که آینده صنعت بیمه متعلق به شرکتهایی است که بتوانند داده را نه تنها جمعآوری، بلکه تحلیل و بهرهبرداری کنند و از دل آن خدمات شخصیسازیشده و شفاف به ذینفعان ارائه دهند.
نظر شما چیست؟