فناوریهای نوین میتوانند بیمه مستمری را از یک محصول سنتی مبتنی بر پسانداز بلندمدت به ابزاری هوشمندتر برای مدیریت درآمد دوران سالمندی تبدیل کنند. با این حال، در بازاری که تعهدات آن ممکن است چند دهه ادامه داشته باشد، نوآوری بدون محاسبات دقیق، نظارت و مدیریت ریسک میتواند به تهدیدی برای بیمهگر و بیمهگزار تبدیل شود.مزیت رقابتی آینده شرکتهای بیمه در این حوزه، تنها در استفاده از فناوریهای جدید نیست بلکه در توانایی تبدیل این فناوریها به شفافیت، اعتماد، مدیریت بهتر تعهدات و تأمین درآمد قابل اتکا برای دوران بازنشستگی خواهد بود.
ریسک نیوز: بیمههای مستمری به دلیل ماهیت بلندمدت تعهدات، بیش از بسیاری از رشتههای بیمهای به دقت محاسبات اکچوئری، کیفیت دادهها و مدیریت مستمر ریسک وابستهاند. در چنین بازاری، فناوریهای نوین دیگر تنها ابزارهایی برای تسهیل صدور بیمهنامه نیستند، بلکه میتوانند در طراحی محصول، قیمتگذاری، پیشبینی ریسک طول عمر، مدیریت تعهدات و بهبود تجربه بیمهگزاران نقش مؤثری ایفا کنند.
۱-هوش مصنوعی: ابزار جدید تحول در محاسبات اکچوئری و مدیریت ریسک طول عمر
یکی از چالشهای اصلی بیمه مستمری، پیشبینی طول دوره پرداخت مستمری و مدیریت ریسک طول عمر (Longevity Risk) است. هوش مصنوعی و یادگیری ماشین میتوانند با تحلیل دادههای جمعیتی و سوابق بیمهای، در شناسایی تغییرات الگوی مرگومیر، تحلیل رفتار بیمهگزاران و آزمون سناریوهای تعهدات آتی به متخصصان اکچوئری کمک کنند. البته این فناوری جایگزین مدلهای معتبر اکچوئری نیست، بلکه ابزاری مکمل برای بهبود تحلیل و اعتبارسنجی مفروضات فنی است. همچنین ابزارهای تحلیل داده و مدلسازی سناریو میتوانند در مدیریت دارایی و بدهی (ALM)، پیشبینی جریان نقدی تعهدات بلندمدت و آزمون تنش پرتفوی مستمری نقش مؤثری داشته باشند
۲-کلانداده و طراحی محصولات متناسب با نیاز مشتری
تحلیل دادههای معتبر، امکان شناخت دقیقتر گروههای مشتریان و طراحی محصولات متناسب با توان مالی و الگوی درآمدی آنها را فراهم میکند. برای مثال، طراحی بیمههای مستمری با پرداخت حق بیمه انعطافپذیر برای صاحبان مشاغل آزاد، شاغلان پروژهای و افراد دارای درآمد متغیر، میتواند یکی از مسیرهای توسعه بازار در ایران باشد.
۳-اینشورتک،تحول در فروش و خدمات بیمه مستمری
یکی از کاربردهای عملی فناوری، ایجاد سامانههای یکپارچه برای مدیریت قراردادهای مستمری است، سامانههایی که امکان مشاهده سوابق پرداخت، اندوخته، تعهدات و وضعیت قرارداد را فراهم کنند. همچنین محاسبهگرهای هوشمند میتوانند سناریوهای مختلف مستمری را با لحاظ نرخ بازده، هزینهها و تورم نمایش دهند. در اقتصادی مانند ایران، نمایش قدرت خرید واقعی مستمری در کنار مبلغ اسمی آن، میتواند به شفافیت و اعتماد بیمهگزار کمک کند.
۴-هوش مصنوعی مولد و سایر فناوریهای نوظهور
هوش مصنوعی مولد میتواند در تحلیل اسناد بیمهنامه، بازیابی مقررات، پاسخگویی اولیه به مشتریان و پشتیبانی کارشناسان کاربرد داشته باشد. اینترنت اشیا نیز ظرفیتهایی برای توسعه خدمات مکمل سلامت و مراقبت دوران سالمندی ایجاد میکند. بلاکچین و قراردادهای هوشمند هم برای ردیابی اطلاعات و خودکارسازی برخی فرآیندها قابل بررسیاند.با این حال، استفاده از آنها در بیمه مستمری نیازمند توجیه اقتصادی و بررسی حقوقی است و نباید تنها به دلیل نوظهور بودن فناوری در اولویت سرمایهگذاری قرار گیرد.
۵- روی دیگر فناوری: تهدیدهای جدید صنعت بیمه
نشت اطلاعات، حملات سایبری، خطای مدلهای هوش مصنوعی، تبعیض الگوریتمی و وابستگی به تأمینکنندگان فناوری از مهمترین ریسکهای این تحول هستند. انجمن بینالمللی ناظران بیمه (IAIS) در سند نظارتی ژوئیه ۲۰۲۵، بر پنج اصل نظارت مبتنی بر ریسک، حکمرانی و پاسخگویی، امنیت، شفافیت و عدالت در استفاده از هوش مصنوعی تأکید کرده است. حفاظت از دادههای شخصی و اطلاعات سلامت بیمهگزاران، بهویژه در فرآیندهای ارزیابی ریسک و جلوگیری از تصمیمگیری غیرشفاف الگوریتمی نیز از الزامات اساسی این تحول است. تصمیمهای حساس بیمهای باید تحت نظارت انسانی و همراه با سازوکار پاسخگویی باشند
6- ایران؛ اولویت با فناوریهای قابل اجرا
پژوهشهای داخلی نیز ضرورت توجه همزمان به فناوری و زیرساختهای سازمانی را تأیید میکنند. در این مسیر، توسعه فناوری باید همزمان با تقویت حکمرانی داده، تعیین مسئولیت واحدهای سازمانی و ایجاد سازوکار نظارت بر عملکرد مدلهای هوشمند پیش برود.با توجه به شرایط اقتصادی و محدودیتهای اجرایی کشور، پیشنهاد میشود شرکتهای بیمه توسعه فناوری در بیمه مستمری را با سه اولویت آغاز کنند:
- یکپارچهسازی اطلاعات قراردادها و تعهدات بیمههای زندگی؛
- توسعه محاسبهگرهای مستمری با لحاظ تورم و سناریوهای مختلف بازده؛
- استفاده کنترلشده از هوش مصنوعی در تحلیل دادهها و اتوماسیون خدمات.
این اقدامات باید با همکاری واحدهای بیمههای زندگی، اکچوئری، سرمایهگذاری، فناوری اطلاعات و مدیریت ریسک و از طریق پروژههای آزمایشی قابل ارزیابی اجرا شوند.
جمعبندی | پایان قسمت چهارم
فناوریهای نوین میتوانند بیمه مستمری را از یک محصول سنتی مبتنی بر پسانداز بلندمدت به ابزاری هوشمندتر برای مدیریت درآمد دوران سالمندی تبدیل کنند. با این حال، در بازاری که تعهدات آن ممکن است چند دهه ادامه داشته باشد، نوآوری بدون محاسبات دقیق، نظارت و مدیریت ریسک میتواند به تهدیدی برای بیمهگر و بیمهگزار تبدیل شود.مزیت رقابتی آینده شرکتهای بیمه در این حوزه، تنها در استفاده از فناوریهای جدید نیست بلکه در توانایی تبدیل این فناوریها به شفافیت، اعتماد، مدیریت بهتر تعهدات و تأمین درآمد قابل اتکا برای دوران بازنشستگی خواهد بود.
در قسمت پنجم خواهیم خواند:تورم و بیمه مستمری: چگونه میتوان قدرت خرید بازنشستگان را در اقتصادهای تورمی حفظ کرد؟
ادامه دارد…
منابع داخلی:
- زارعی، قاسم؛ رحیمی کلور، حسین؛ معصومی جناقرد، عیسی. «پیشایندها، مؤلفهها و پیامدهای بهکارگیری هوش مصنوعی در صنعت بیمه»، پژوهشنامه بیمه، سال پانزدهم، شماره ۲، بهار ۱۴۰۵، صفحات ۹۵ تا ۱۱۸.
- آباده، محمدصادق؛ میرا، سید ابوالقاسم؛ محمدیان، ایوب. «ارائه چارچوب بلوغ تحول دیجیتال در صنعت بیمه ایران
منابع بینالمللی:
- IAIS، Application Paper on the Supervision of Artificial Intelligence، ژوئیه ۲۰۲۵.
- EIOPA، Generative AI Market Survey: Outlook, Use Cases and Risk Management، فوریه ۲۰۲۶؛ بررسی ۳۴۷ مؤسسه در ۲۵ کشور.
نظر شما چیست؟