اختلال در مسیر به اشتراک گذاری داده در صنعت بیمه

به گزارش ریسک نیوز به نقل از بیمه داری نوین، وقتی از فناوری‌های نوین در مدیریت ریسک و تحولات صنعت بیمه صحبت می‌کنیم باید دقیقا بگوییم منظورمان چیست. وقتی می‌گوییم بیمه‌گری هوشمند باید دست کم بخواهیم و بتوانیم یک مدل مفهومی برایش ترسیم و تجسم کنیم. موضوعاتی نظیر داده‌های بزرگ، اینترنت اشیا، هوش مصنوعی این روزها بسیار در محافل بیمه ای مطرح می‌شود. در میزگرد پیشرو بخشی از ظرفیت‌های فناوری‌ها را مورد بحث قرارداده ایم. مشکلات ضعف جریان داده و استفاده محدود از تکنولوژی در صنعت بیمه ایران بحثی است که در میزگرد پیش رو باز هم درباره اش می‌خوانیم. میهمانان ما در این پنل به شرح زیر هستند: میثم میرزازاده، سرپرست مرکز فاواي بیمه مرکزی؛ سعید روحانی، عضو هیئت علمی دانشگاه تهران ؛ الهام فراهانی معاون آینده دیجیتال فنحاب و یعقوب قنبرزاده، مدیرعامل شرکت ترنج.

 * در ابتدای سال ۲۰۲۵ هستیم و به نظر می‌رسد مهم است بدانیم چه ریسک‌هایی در بازار بیمه حاکم است و تکنولوژی و سایر روندهای جدید بیمه‌گری به کاهش ریسک‌ها چه کمکی خواهد کرد. آقای میرزازاده بفرمایید در مرحله اول چه ریسک‌هایی در بازار بیمه ایران و جهان وجو دارد که فناوری می‌تواند به کاهش این ریسک‌ها کمک کند.

میرزازاده: حضور و توسعه نوآوری در صنعت بیمه، شاید در حوزه‌های مختلف از جمله در حوزه شناسایی و تحلیل ریسک موثر بوده است. یکی از کمک‌هایی که فناوری در سال‌های اخیر کرده، جمع آوری داده‌های مطلوب برای شناسایی ریسک است و با توسعه تحول دیجیتال که در صنایع مختلف رخ داده، همچنین ظهور فناوری‌هایی مثل IOT، هوش مصنوعی و امکان تحلیل داده‌های بزرگ حاصل شده است. بلایای طبیعی جزو ریسک‌هایی هستند که با توجه به تغییرات اقلیمی که دنیا را تهدید می‌کند برای شرکت بیمه جدی‌تر می‌شود و به کمک سنسورها، ماهواره‌ها و تجهیزات موجود، داده‌های بسیار زیادی از اتفاقات اقلیمی کره زمین را جمع‌آوری می‌کنند و این قابلیت را می‌دهند که بتوانید ریسک‌های مهم در یک نقطه مکانی را به راحتی پیش‌بینی کرده و اندازه بگیرید. این کار امکان‌‌پذیر نبود مگر به کمک فناوری‌ها و تکنولوژی‌هایی که مرتب این دیتاها را جمع‌آوری، پردازش و مدل‌سازی و پیش بینی می‌کنند. موضوع دیگر اینکه تکنولوژی به شدت به تحلیل ریسک کمک کرده. یعنی حضور این داده‌ها و تکنولوژی‌ها مثل AI کمک می‌کند که ریسک را تحلیل کرده و پیش‌بینی کنیم. موضوع سوم ریسک‌های جدیدی وارد صنعت بیمه شده‌اند که قبلاً وجود نداشته و صنعت بیمه باید خیلی جدی در موردش فکر کند. یک مورد ریسک‌های سایبری هستند که اشخاص و کسب‌وکارها را تهدید می‌کنند و صنعت بیمه دنیا خیلی جدی روی آن کار می‌کند. محصولات مختلف شاید به یک معنا صرفاً بیمه‌ای نیست و کاملاً مخلوط و پیچیده با حوزه‌های تکنولوژی و فنی است که بتوانند ریسک‌های سایبری را تشخیص و پوشش دهند. یا موضوعات جدیدی که پیش می‌آید مثلاً بیمه‌های اتومبیل‌های هوشمند که شاید از ریسک‌های معمولی و ریسک‌های سنتی که در حوزه خودرو می‌شناختیم، تبعیت نمی‌کنند. اگر روزی خودروهای هوشمند به کشور وارد شوند، حوزه شناخت و مدیریت ریسک، زاده این عصر دیجیتال هستند.

*  آقای روحانی، آقای میرزازاده تقسیم‌بندی‌ از ریسک‌های مختلف داشتند، مثل ریسک‌های اقلیمی. به‌خصوص در اقلیم کشور ما که جزو کشورهای مخاطره‌آمیز است، نیاز به مدل‌سازی و تحلیل ریسک بر اساس تکنولوژی‌های موجود وجود دارد. در ادامه به ریسک‌های نوظهور اشاره کردند که با یکسری موارد الگوریتمی و سنتی باید تحلیل شوند و با ریسک‌های سنتی که در حال حاضر موجود هستند، خیلی متفاوتند. شاید فکر می‌کنیم صنعت بیمه ایران از صنعت بیمه دنیا در برخی مسائل مثل هوش مصنوعی عقب است، اما با توجه به آینده‌ای که در پهنه اقتصاد و به طور کلی صنایع ایران دیده می‌شود، خیلی دور از دسترس نیست. به زودی شاهد همه این ریسک‌ها خواهیم بود و نیاز داریم با توجه به تکنولوژی‌های روز در موردشان چاره‌اندیشی کرده و راهکارهای جدیدی بیندیشیم. شما هم به نوبه خودتان به ریسک‌های جدید اشاره کنید.

روحانی: صنعت بیمه ذیل صنایع مالی تعریف شده، چون اگر هدف این صنعت ایجاد سود نباشد، عملاً چه بنگاه‌ و چه نهاد ناظر نمی‌توانند هدایت امور را در دست داشته باشند و مدیریت کنند. پس هدف یک بنگاه در حوزه بیمه‌گری در انتها کسب سود است. از دیدگاه حاکمیت شرکتی هم مطمئناً باید بتوانیم یک شرکت را در حوزه بیمه‌ای -چه دولتی یا خصوصی- به حداقل‌ سوددهی برسانیم. اما در شرکت‌های بیمه یکسری موانع وجود دارد. شرکت بیمه‌ تخمینی از اتفاقات و ریسک‌ها دارد، بر اساس قانون اعداد بزرگ کار می‌کند، حق بیمه دریافت می‌کند اما وقتی جلو می‌رود، در واقع مقابل هزینه‌ها و خسارت‌هایی قرار می‌گیرد که شاید تحلیل درستی از این هزینه‌ها و خسارت‌ها نداشته‌ است. اکثر شرکت‌های بیمه دقتی در تعیین خسارات خود ندارند به این دلیل که حق بیمه‌ها کاملا مجزا از تحلیل ریسک تعیین شده‌اند. نمی‌خواهم بگویم حق بیمه‌های استاندارد، اما حق بیمه داینامیک و پویا در صنعت خیلی کم وجود دارد. معمولا برمبنای تجربه مدیران فنی تعیین می‌شود، نه برمبنای یک پارامتر ستینگی که ورودی گرفته شده است.

*  پویایی لازم را متناسب با هر بیمه‌نامه ندارد؟

روحانی: بله. وقتی در مورد آینده و فناوری صحبت می‌کنیم، در واقع در مورد به‌کارگیری‌اش صحبت می‌کنیم نه اسمش. برای استفاده از این تکنولوژی مهم‌ترین مسئله این است که بتوانم داینامیک پرایسینگ یعنی قیمت‌گذاری پویا برای حق بیمه داشته باشیم. در ثالث که نمی‌توانیم چون ذیل ساختارهای دولتی تعریف می‌شود ولی در رشته‌های دیگر امکان‌پذیر است. دوم اینکه در پیش‌بینی خسارت‌ها، نوع بیمه‌گذار و حتی انتخاب بیمه‌گذار باید از این تکنولوژی استفاده کنیم. شاید در کشور از منظر موتوری که قرار است این کار را انجام دهد کفایت موجودی داریم، چون الگوریتم‌ها موجود است و زیرساخت‌ها را آماده کردیم. اما این موتور نیاز به سوخت دارد که دیتا است. یکی از مهم‌ترین مسائلی که اتفاقاً باید در همین فضای تحول حل کنیم، جریان داده صحیح بین ذینفعان است. به عبارتی یک جریان داده صحیح بین ذینفعان برقرار کنیم، حتی خود بیمه‌گذار. امروزه در بسیاری از کشورهای دنیا فرد ساعت هوشمند دارد، ۲۰ روز به باشگاه می‌رود و بعد برایش پیام بیمه عمر می‌آید. یعنی مثلا شرکت اپل، دیتا را به شرکت بیمه می‌دهد که این شخص ورزشکار است و شما می‌توانید او را تحت پوشش بیمه عمر قرار دهید. ولی در صنعت بیمه ایران چنین جریان داده‌ای ایجاد نکردیم، حتی در اکوسیستم صنعت بیمه این محدودیت را داریم که از بیمه مرکزی، فنحاب یا بقیه شرکت‌ها، دیتا را به صورت تحلیلی بگیریم و ما هم دیتای خود را در اختیارشان قرار دهیم.

*  در واقع دیتایی که در فضای فراصنعتی جریان پیدا کند نداریم، حتی در درون صنعتی هم در جریان دیتا با ضعف مواجه هستیم.

روحانی: دقیقاً. اتفاقاً بستر مناسب نیروی انسانی در کشور داریم. همانطور که اشاره کردید، دانش هم خیلی راحت قابل انتقال به کشور است.IOT و بلایای طبیعی می‌تواند جاهایی که اطلاعات اوپن‌دیتایی و بیرون از سیستم‌های خودمان نیاز داریم، اتفاقا در سوشال‌ها و اوپن‌دیتا خیلی راحت‌تر کار می‌کنیم تا داده‌هایی که درون صنعت خودمان هستند. زمانی که من با ریسک روبرو هستم مهم‌ترین مسئله که من را به مدیریت ریسک وادار می‌کند، سوددهی است. من در صنعت باید به سود برسم پس باید خسارت کمتری بدهم یا خسارت را پایین بیاورم. ما در زمینه بیمه‌های درمان، کارکرده‌ایم. قرارداد بیمه گروهی که به ما ارسال می‌شود، لیست افراد را می‌گیریم. می‌توانیم بگوییم مجموعه گروهی که به عنوان قرارداد گروهی بیمه درمان می‌آیند، با توجه به اینکه چند وابسته دارند، چندساله هستند و چه سابقه‌ای دارند، سیستم ما از ۲۰ میلیون رکورد عبورکرده. خسارتی که به ما می‌زند تقریبا چقدر است و شما نرخ قرارداد را ارایه بده. ولی وقتی وارد مناقصه می‌شویم داستان خودش را دارد و نمی‌توانیم با نرخ رقابتی کار کنیم. یعنی اگر صنعت از این دیتا می‌گرفت، اتفاقاً بقیه شرکت‌ها به مناقصه می‌رفتند، این تخمین را داشتند که ممکن است به خسارت بخورد، ما کنار می‌رویم و شرکت بعدی می‌آید، به خسارت می‌خورد و سال بعد می‌فهمد که همین نکته بوده. درواقع ما هم فرهنگ استفاده از این تکنولوژی را لازم داریم و هم به جریان داده‌ نیاز داریم که بتوانیم مدیریت ریسک را درست انجام دهیم که انشالله این تکنولوژی‌ها که این همه به ما کمک می‌کنند، فایده داشته باشد و به صنعت کمک کند.

*  آقای قنبرزاده، آقای روحانی اشاره داشتند که شرکت‌های بیمه بازرگانی بر سودآوری بنگاه‌هایشان تاکید دارند. همچنین عواملی که خیلی شرکت‌های بیمه توجه نمی‌کنند در حالی که می‌توانند سودآوری را تحت تاثیر قرار دهند، مثل خسارت‌هایی که می‌تواند کمتر پرداخت شود، خسارت‌های جعلی و تقلبی که تکنولوژی‌های روز دنیا می‌تواند به شناسایی‌شان کمک کند. از طرفی صنعت بیمه در مقابل یکسری هزینه خسارت‌ها قرار می‌گیرد که به خاطر نداشتن تحلیل درستی از آنها، ممکن است با ضرر و زیان مواجه شود. مورد دیگر اینکه حق بیمه داینامیک به معنای واقعی نداریم که در نهایت تکنولوژی چقدر می‌تواند به سودآوری صنعت و شرکت بیمه هم کمک کند. نظر شما در مورد ریسک‌های بازار بیمه مالی،‌ به‌خصوص صنعت بیمه چیست؟

قنبرزاده: اگر بخواهیم به بحث برهم‌کنش بیمه و فناوری نگاهی بیندازیم، فناوری برای صنعت بیمه از دو حیث می‌تواند اثرگذاری داشته باشد. یک موضوع اینکه فناوری را به عنوان ابزار در فرآیندهای بیمه‌گری در حوزه صدور یا خسارت استفاده می‌کنیم، اما جای دیگر فناوری در ماهیت ریسک‌ها اثر‌گذاری دارد و تغییراتی که اتفاق می‌افتد به دلیل ایجاد فناوری‌های جدید و روندهایی که در دنیا اتفاق می‌افتد، باعث می‌شود اصل ماهیت ریسک تغییر کند، یعنی شکل و سیاق بیمه‌گری به شکل حاضر پاسخگوی شرایط و نیاز نباشد.

طبق آمار در سال 2025 به یک تریلیون دستگاه متصل از طریق اینترنت در دنیا خواهیم رسید که نشان می‌دهد چه حجمی از دیتا توسط ابزارهای مختلف تولید می‌شود. طبیعتاً این دیتا می‌تواند اثرگذاری داشته باشد که چه ریسکی اتفاق می‌افتد. تا الان به رفتار راننده دقت می‌کردیم که چه اثراتی می‌تواند داشته باشد و کجاها می‌تواند تبدیل به ریسک شود، اما وقتی در مورد ماشین‌های خودران صحبت می‌کنیم که الگوریتم‌ها هدایت کننده هستند، الگوریتم و امنیت تبادل داده اثرگذاری خواهند داشت. اینجا موضوع استفاده از فناوری برای شرکت‌های بیمه اهمیت پیدا می‌کند. نمی‌توانید چیزی را که ماهیتاً تغییر کرده با همان شکل و سیاق سابق، به آن نیاز پاسخ بدهید. در بحث ابزار هم، دیتایی که تولید می‌شود و شرکت‌های بیمه در موضوع صدور بیمه‌نامه احتیاج دارند که ریسک‌ها را شناسایی کنند و نرخ‌هایشان را بدهند، در مورد پرداخت غرامت هم نیاز است بدانیم با کیس خسارتی که مواجه هستیم چه گذشته‌ای را داشته که عملا همه اینها بدون تحلیل داده امکان‌پذیر نیست.

*  منظورتان این است استخراج سابقه کیس‌های خسارتی، به‌خصوص در مورد مخاطرات طبیعی خیلی قابل برداشت است مثلاً در ۵۰ سال اخیر وضعیت سیل در ایران چطور بوده و بعد با داده و دیتا مورد تحلیل قرار بگیرد.

قنبرزاده: بله، منتها در همه محصولات و رشته‌های بیمه‌ای اثرگذار است. گاهی شما با شرایط هم‌وزن همان کیس، مسئله را بررسی می‌کنید، هر کدام از این کیس‌ها گذشته‌ای دارند. هر شرکتی براساس سوابقی که در اختیار دارد می‌تواند کارهایی را انجام دهد، اما اگر یک مشتری برای دفعه اول می‌خواهد از آن شرکت بیمه خاص خدمات دریافت کند، طبیعتاً گذشته‌ای وجود ندارد. البته که این موضوع را تا الان باید به عنوان فعالین صنعت بیمه حل می‌کردیم و حرف‌های جدیدتر می‌زدیم. مسئله‌ای که الان مواجه هستیم، اینکه همین موضوع هم در حال تغییر است، شاید باید به چیزی که هنوز دست پیدا نکرده‌ایم رها کرده و و سراغ گام‌های بعدی برویم. همین الان در کشور ما بحث خودروهای برقی مطرح شده، خب چه اثری در ریسک شرکت‌های بیمه دارد؟ فقط نوع سوخت را در نظر بگیریم چه اتفاقاتی می‌تواند بیفتد؟ این‌ها اثر فناوری در صنعت است که باید حتماً مورد دقت قرار بگیرد.

*  سرکار خانم فراهانی در بخش اول سوالات دوستان توضیحاتی دادند در مورد ریسک‌هایی که در بازار بیمه ایران و جهان می‌تواند وجود داشته باشد که امروز تمرکزمان بیشتر بر بازار بیمه ایران است. شما هم در این مرحله اشاره‌ای بفرمایید به بحث ریسک‌هایی که در جامعه و در سطح بازارهای مالی وجود دارد و تمرکز بیشتری بر بازار ایران داشته باشید.

فراهانی: مبنی بر اینکه در دنیا در بحث فناوری‌های نوظهور چه می‌کنند و چه چالش‌هایی در این زمینه وجود دارد، بررسی‌هایی را در مورد بیمه‌های ایران انجام دادیم که شرکت‌های بیمه‌ای ایران چه کاری انجام داده‌اند. متوجه شدیم متاسفانه اتفاق خاصی در این زمینه نیفتاده و بیمه‌های ما بیشتر سوق دارند بدین سمت که مثل گذشته از همان روال‌های سنتی استفاده کنند و با هزینه‌ها و بودجه‌های کمی بتوانند کارهایشان را پیش ببرند. یعنی دنبال تغییرات خاصی در کارشان نبودند. شاید یکی دو بیمه در این کار پیشرو هستند اما بقیه کروال سنتی‌ خودشان را دارند. کارهایی شروع شده اما به صورت جدی کاری انجام نشده. البته بیمه‌ها ناراحت نباشند چون در بقیه صنایع هم خبر خاصی نیست و با توجه به بررسی‌هایی که در صنایع شاید به نظر رو به رشد و فناور داشته‌ایم، متوجه شدیم در زمینه بحث فناوری نوظهور و به‌خصوص هوش مصنوعی اتفاق خاصی نیفتاده و آنها هم همچنان درگیر ایجاد سندها و دستورالعمل‌ها هستند و بیشتر در حد صحبت است.

یکی از دغدغه‌های کنونی ما بحث داده است. متاسفانه داده‌های به اشتراک گذاشته شده تمیز و مرتبی نداریم. داده‌های درمان و غیردرمانی، بیمه‌های تکمیلی به صورت جداگانه هستند، درواقع به‌اشتراک‌گذاری دیتاها را در بیمه نداریم. در شرکت فنحاب در این زمینه کار می‌کنیم که اگر امکان داشته باشد با بیمه مرکزی بتوانیم پروژه مشترکی داشته باشیم و یکسری کارها را به عنوان پلتفورمتینگ سرویس به سایر بیمه‌ها ارائه بدهیم. با توجه به حضور جناب آقای دکتر فرامرزی که اخیرا از حوزه بانکی به حوزه بیمه آمده‌اند، این نوید را می‌دهد که بتوانیم از یکسری تکنیکال سولوشن‌ها در این زمینه استفاده کنیم. البته ایشان همیشه با انحصارطلبی مخالف هستند و مایل هستند بتوانیم در بازار رقابت سرویس‌های خوبی ارائه بدهیم. امیدوار هستیم با دیدگاه‌‌های جدیدی که در بیمه آمده و دوستانی که کسب و کار بیمه را خیلی خوب می‌شناسند و می‌دانند خلا کجا هست، بتوانیم یکسری گام‌هایی برداریم.

*  آقای میرزازاده شما بازوی نظارتی هستید، در نهاد نظارتی قرار است چه راهبردهایی را به کار بگیرید که هم با شرکت‌های زیرمجموعه‌تان تعامل داشته باشید و هم با شرکت‌های بیمه تجاری که در حال فعالیت هستند.

میرزازاده: قبل از اینکه به راهبردهای نهاد بپردازم به این قضیه اشاره می‌کنم که در سال‌های متمادی، در جلسات کارشناسی و گفتگوها بحث این بود که در دو دهه اخیر، فناوری سبک زندگی افراد را عوض کرد و کسب‌و‌کارها مجبور هستند تغییر فرهنگ و ذائقه مشتریان را بپذیرند که این مجموعه را به نام تحول دیجیتال می‌شناسیم که ابعاد مختلفی ازجمله بحث اکوسیستم، دیتا و… دارد. یکی از دستاوردهای تحول دیجیتال، مجموعه کلانی از دیتاست. با پارادایم جدیدی در دنیا مواجه هستیم به نام هوش مصنوعی که به نظر می‌رسد به یک معنا می‌شود به عنوان پارادایم یاد کرد و فراتر از فناوری است. اما لازمه ورود به این پارادایم این است که پارادایم تحول دیجیتال را پذیرفته باشیم. یکی از موضوعات مشکل‌ساز در صنعت بیمه این است که در حوزه تحول و توسعه سرویس‌های دیجیتال غفلت کرده‌ و ضعیف بوده‌ایم و علاوه بر عدم رضایت مشتریان، عدم تولید دیتا را هم شاهد بوده‌ایم. تولید دیتا مقدمه‌ای است برای پارادایم جدید که هوش مصنوعی بخشی از آن است. لذا روند کلی شاید هشداری است که نه تنها پارادایم جاری را از دست داده‌ایم، آینده‌مان هم ممکن است با مشکل مواجه شود. به همین جهت باید خیلی جدی در این مورد فکر کنیم. موضوع دیگر اینکه یکی از مسائل اصلی ما در صنعت بیمه که زوایای مختلفی هم دارد، حاکمیت داده است. فرای اینکه حاکمیت داده از چه منابعی تولید می‌شود، جمع‌‌آوری‌اش به چه شکل است، چه کیفیتی دارد، کجاها تجمیع می‌شود، در اختیار چه کسانی قرار داده می‌شود و نهادهای تجمیع‌کننده چه کسانی هستند. مسائل محرمانگی، استانداردها و قیمت‌گذاری به چه صورت خواهد بود؟ و … واقعیت این است که در این زمینه، سطح بالغی در کل صنعت نداریم، چه به لحاظ حاکمیت و چه به لحاظ اکوسیستم. یکی از موضوعاتی که پیگیری می‌کنیم این است که سطح حاکمیت داده را یک پله بالغ‌تر کنیم و بتوانیم قدمی در این زمینه برداریم. در حال حاضر با سامانه‌هایی که راه افتاده و شاید مهم‌ترینش سامانه سنهاب بود که دیتای خوبی جمع‌آوری شده، مجموعه‌ای از سرویس‌های حاکمیتی در اختیار بیمه مرکزی هست که از تعامل با دستگاه‌های مختلف اخذ کرده است. دیتاهای جمع‌آوری شده هنوز کاربردفراگیر در حوزه تجاری نداشته و صرفاً در حوزه نظارت استفاده شده. بنا داریم سازوکاری را ایجاد کنیم که هم ملاحظات حاکمیتی، محرمانگی و حوزه حفاظت دیتا رعایت شود و هم جریان تسهیل شود که در اختیار بنگاه‌های مختلف قرار دهیم و یک بازوی مهم در این بخش مجموعه فنحاب است. تعامل‌هایی داشتیم و بنا داریم به یک چارچوب کلی برسیم. در این جلسات بارها اشاره کرده‌ایم صنعت بیمه در حوزه استانداردها و کدینگ خیلی ضعیف است. خیلی از دیتاهایی که در اختیار نهادهای مختلف قرار دادیم، قابلیت استفاده ندارد چون دیتا با کیفیت و کیفیت خوب ایجاد نشده و کدینگ و استانداردسازی صورت نگرفته است. خیلی از صنایع در حوزه استانداردسازی از ما جلوتر هستند. امیدوار هستیم بتوانیم در حوزه استانداردسازی و کدینگ نهادی ایجاد کند که بتوانیم به این مقوله کمک کنیم تا دیتا علاوه بر اینکه در اختیار قرار داده می‌شود، کیفیت لازم را هم داشته باشد.

*  چالش‌هایی از قبل در پنل‌ها و میزگردها مطرح شده است. شما به لایه‌های مختلفی از ذینفعان مواجه هستید یکی از ذینفعانی که همیشه معترض هستند که بیمه مرکزی اطلاعات لازم را در اختیارشان قرار نمی‌دهد و دسترسی به داده‌ها سخت است، شرکت‌های اتکایی یا بخش‌های اتکایی شرکت‌ها هستند. از طرفی بسیاری معتقدند داده‌های صنعت بیمه تمیز نیست.

میرزازاده: بله موضوع صرفا در اختیار قرار دادن داده‌ها نیست، هرچند در حال حاضر باید سیستماتیک و نظام‌مند شود. موضوع این است که دیتا از سامانه‌های اطلاعاتی شرکت‌ها جمع می‌شود یعنی سیستم‌های عملیاتی دیتا را جمع می‌کنند. خیلی وقت‌ها انعکاس درستی از عملیات در داده‌ها نیست و دیتا نه دقت کافی را دارد و نه صحت‌سنجی شده. بحث استانداردسازی هم مهم است. برای استفاده از دیتا لازم است وحدت رویه‌ای وجود داشته باشد به‌خصوص اگر قرار است دیتا در قالب سرویس استفاده شود. حتما نیاز به استاندارد کلان وجود دارد. در صورتی که اطلاعات در اختیار قرار بگیرد، لزوما به معنی تحول یکباره نیست و ابعاد مختلف حاکمیت داده باید با هم دیده شود.

*  آقای دکتر روحانی، در صحبت‌های خانم دکتر فراهانی و آقای میرزازاده هم بحث داده کاملاً مشهود بود. ضمن اینکه نگاهی به روندهای بیمه‌گری داشته باشید که در سال ۲۰۲۵ حتماً باید مدنظر قرار بدهید، به عنوان شرکت بیمه بازرگانی، به چه ارتباط و تعاملاتی با سیاستگذار نیاز دارید که شما را در دسترسی بیشتر و بهتر به سولوشن‌ها و راهکارهای نوین هدایت کند

روحانی: به دو بخش اشاره می‌کنم. بخش اول ما شرکت‌های بیمه آچاربه‌دست و اجرایی هستیم و صرفا دنبال سند نوشتن نبودیم. در صنعت بیمه دنبال سود هستیم. در واقع سهامدار به ما اعتماد کرده و به دنبال سود آفرینی است که این امر کاملا در شرکت‌های بازرگانی امری ذاتی و طبیعی است. درست است که بیمه مرکزی یکسری ضوابط به شرکت بیمه می‌دهد. چه سندی باشد و چه نباشد، چه ابلاغ بکند یا نه، ماهیت کار بیمه گر به عنوان یک شرکت بورسی این است که برای سهامدار سود ایجاد کند، پس دنبال هر راهی می‌رود که خسارت را کاهش و درآمد را افزایش بدهد. در این فضا تفکر مدیران ما مبتنی بر حسابداری پس از ثبت اطلاعات است. نگاه مالی ما به سازمان‌هایمان اینطور است که صورت مالی را ببینم که آخرش چه شد. اشتباه‌ترین نگاهی که می‌شود در هر جایی داشت. اینکه آخر سال که همه چیز تمام شده تازه تصمیم بگیریم. نهایتا یک پورتفوی بزرگ را در کدال افشا می‌کنند. سهامدار چطور تصمیم بگیرد چه اتفاقی افتاده.

باید بگویم، من در بیش از شش، هفت صنعت کار دیتا انجام داده‌ام. بانک، بیمه، صنعت درمان و الی آخر. همه جا مشکل کیفیت دیتا وجود دارد. آیا دیتاهایمان از اول درست است؟ دیتایی که می‌آید ممکن است کیفیت نداشته باشد. در کشورمان باید «راه بنداز، جا بنداز» کار کنیم تا به نتیجه بریم. هیچوقت نمی‌توانیم به حالت ایده‌آل برسیم. باید جاهایی ارزش افزوده ایجاد کرده و جلو برویم. چرا می‌گویم باید سراغ این برویم که جریان دیتا را با کیفیت لازم در کل صنعت ایجاد کنیم؟ چون سود صنعت است نه فقط سود یک شرکت بیمه . در واقع اگر دیتای در کل صنعت بیمه به صورت مطلوب و با کیفیتی جریان پیدا کند، کل صنعت بیمه از ان سود می‌برد.

جریان آزاد داده درخصوص بحث بدهکاران بیمه‌ای هم صدق می‌کند که هنوز سندیکا نتوانسته‌ به استاندارد واحدی برسد که نتیجه‌گیری خاصی کند.

روحانی: در صنعت بیمه یک رقابتی وجود دارد و این رقابت سبب شده در مسیر اشتراک داده با اختلال مواجه شویم . در واقع محفلی برای به اشتراک‌گذاری داده و زیرساخت نداریم و شرکت‌های بیمه ای که تلاش کردند تا زیر ساخت جدیدی ایجاد کنند معمولا تمایلی برای به اشتراک گذاری داده‌ها ندارند. به قول خودمان از لوکال اوپتیموم به گلوبال اپتیموم برسد. من گلیم یک شرکت را از آب درمی‌آورم ولی برای اینکه صنعت تکان بخورد، اراده جمهی برای به اشتراک گذاری داده نیاز است. نکته حاکمیت داده که آقای میرزازاده فرمودند خیلی مهم است. اگر این را سیستمی تعیین تکلیف کنیم، بانکی‌ها قبلا سهامدار می‌شدند یک شرکت واسط ایجاد می‌کردند، به همه‌ آنها سرویس می‌داد. شاید در حوزه تکنولوژی در صنعت بیمه جای چنین چیزی خالیست.

*آقای میرزازاده هم به ایجاد یک نهاد اشاره کرده بودند.

میرزازاده: در ذهنمان چنین کاری هست. مجموعه‌ای از اجزا و نهادها باید با هم همکاری کنند تا به چنین ساختاری برسیم. فنحاب به نوعی بازوی ارائه خدمات دیتای بیمه مرکزی به صنعت و خارج صنعت بیمه است. اینکه تنظیم گر به چه شکل باشد و چه دیتایی داده شود، فرآیندش چطور باشد و چه دیتایی در اختیار چه کسی قرار بگیرد، به نظر می‌رسد نیاز به عقل جمعی باشد.

فراهانی: با صحبت‌هایی که شنیدم باید بگویم در صنعت بیمه کمتر در مورد کارهائی که انجام شده اطلاعات هست شاید بدین خاطر که ساز و کارهای رقابتی مانع می‌شود در حالیکه در کشورهای توسعه یافته به راحتی با سرچ در پرتال شرکت‌های می‌توانید جزئیان زیادی از فعالیت‌ها و محصولات را ببینید.

روحانی: در فضای صنعت، وقتی رقابت سالم باشد که مشکلی نیست. ولی وقتی سازوکار رقابت و مشارکت وجود ندارد، مشکل اشتراک داده ایجاد می‌شود. باید مشارکت داشته باشیم، اما این مشارکت فقط در حوزه بازاریابی نیست، در حوزه خسارت هم مطرح است. خسارت ممکن است فردا به شرکت دیگری منتقل شود در نتیجه شرکت‌های بیمه باید ملزم باشند که اطلاعات سوابق خسارت را به اشتراک بگذارند تا از بروز خسارت‌های بیشتر جلوگیری شود.

آقای قنبرزاده شما به عنوان یکی از شرکت‌های ارائه‌دهنده این خدمات به صنعت بیمه، با تمرکز بر ورود به دنیای جدید 2025، نگاهتان به وضعیت فعلی چیست. ضمن اینکه گفتید این یک مرحله است و تا سال 2030 را هم باید در نظر بگیریم که آن زمان چه اتفاقی خواهد افتاد.

قنبرزاده: فناوری‌های پایه برای فناوری‌های بعدی مدام تقویت می‌شود. شاید تا 5 سال قبل خیلی از هوش مصنوعی صحبت نمی‌شد، اما الان می‌شود و تبدیل به مهم‌ترین ترند تکنولوژی دنیا شده و رقابت کشورها و دولت‌ها به این سمت رفته که چه کسی بیشتر سرمایه‌گذاری می‌کند. در کشور ما هم صحبت از ایجاد یک نهاد حاکمیتی در سطح ملی است که در این زمینه کار کند که نشان از سطح اهمیت بالای این موضوع دارد. طبیعتا بدون اتفاقات گذشته و حال حاضر نمی‌شد در مورد این قضیه فکر کرد. در آینده هم همین اتفاق رخ خواهد داد. ما به عنوان سرویس‌دهنده معمولا روی نیچ مارکت‌ها کار می‌کنیم و اینکه در کدام حوزه خدمات تعریف کنیم یا اگر از جنس پلتفرمی است، چه پلتفرمی تعریف کنیم که خدمت ارائه دهد. اگر از جنس خدمات است، چه خدماتی می‌تواند چه مشکلی را از شرکت‌های بیمه برطرف کند. طبیعتا ما به عنوان فعالان حوزه فناوری به شدت به این دیتا احتیاج داریم. هم برای شرکتی که مشتری ماست، هم برای سایر ذینفعان. شاید آنقدری که ما اشتراک‌گذاری را لمس می‌کنیم، در شرکت‌های بیمه دیده نمی‌شود. یا سمت نهاد ناظر که می‌رویم، می‌توانیم در خیلی از کارها سرویس را برای مصرف‌کننده نهایی که بیمه‌گذار و بیمه‌شده هستند ساده کنیم که راحت‌تر سرویس در اختیارش قرار بگیرد. اینجا هم ضعف را به طور کامل لمس می‌کنیم. مثلا یک فرد به مراکز درمانی بیمه مراجعه می‌کند می‌خواهیم بدانیم این فرد در کدام شرکت بیمه شده است که خیلی پیچیده نیست. ولی همین الان در صنعت با این قضیه چالش داریم. شاید در یک شرکت بیمه مشکل نداریم، ولی وقتی قرار است همه شرکت‌ها را در نظر بگیریم، مشکل ایجاد می‌شود. اگر توانسته بودیم تجمیع و اشتراک‌گذاری دیتا را انجام بدهیم خدمات راحت‌تری هم تعریف می‌کردیم و لحظه‌ای که قرار است خدمتی داده شود می‌توانستیم به سرویس‌دهنده اصلی که شرکت بیمه است بگوییم با خیال راحت پرداخت کن یا مراقبت کن چون ما اتفاقاتی در شرکت‌های دیگر می‌بینیم که ممکن است یک تقلب و یا تخلف برای شما ایجاد شود.

اگر به روندهایی که اتفاق می‌افتد برگردیم، وقتی تکنولوژی رشد می‌کند، تغییراتی در فضای پیرامون ایجاد می‌شود. در حال حاضر کشورمان یکی از بیشترین فرونشست‌های زمین در دنیا را دارد. از نگاه من یکی از اثرپذیرترین موضوعات، شرکت‌های بیمه هستند. چقدر روی این موضوع کار کرده‌ایم که در تحلیل ریسک صنعت برای اینکه این اتفاقات را پوشش دهد، استفاده کنیم. شاید حتی جاهایی نیاز به سرمایه‌گذاری داشته باشیم مثل بیمه‌های شخص ثالث خودرو که هزینه‌ای باید پرداخت شود که به توسعه زیرساخت‌ها کمک کند. ما به عنوان کسی که می‌خواهیم از دیتا استفاده کنیم به خروجی نمی‌رسیم. به نظرم نه تنها باید درون صنعت دنبال نهادسازی و زیرساخت‌سازی باشیم، فراتر از صنعت هم باید فکر کنیم. الان شهرداری‌ها، پلیس راهنمایی رانندگی پارتنرهای بزرگ صنعت بیمه هستند که دیتاهای در اختیارشان به شدت برای صنعت بیمه کاربردی است که تحلیل ریسک و پوشش نهایتا به نرخی که اعلام می‌شود تبدیل شود.

در همایش بیمه و توسعه، آقای رئیس‌کل آمار جالبی دادند که 400 میلیارد دلار ریسک را با 500 میلیون دلار حق بیمه پوشش داده‌ایم. من که بیمه‌گر نیستم ولی این اعداد برای من تکان‌دهنده بود که نرخ ما 1 در 800 است. کم‌بیمه‌گری داریم؟ اگر ریسک‌هایی که مواجه هستیم رخ دهد، چه خواهد شد. اگر یکی از پالایشگاه‌های پارس جنوبی ما به هر دلیلی دچار مشکل شود، کل حق بیمه صنعت بیمه نمی‌تواند پاسخگو باشد.

*جناب میرزازاده کدینگ واحد بالاخره چه زمانی به معنای واقعی در صنعت بیمه اجرایی خواهد شد. با توجه به اینکه سال‌هاست با این مسئله در حال دست و پنجه نرم کردن هستیم. و اینکه در کوتاه‌مدت چه برنامه‌هایی را به عنوان سیاستگذار می‌توانید پیاده‌سازی کنید.

میرزازاده: قبل از پاسخ به سوال شما، در نظر داشته باشیم که در دنیا نهاد ناظرو حاکمیت لزوما دنبال ایجاد زیرساخت نیست. مدل اقتصادی و کسب‌وکار ما با دنیا متفاوت است. در دنیا بخش‌هایی که ما به عنوان کمبود نام می‌بریم،‌ توسط نهادهای ایجاد شده انجام می‌شوند و لزوما نهاد ناظر یا حاکمیت این کار را نمی‌کنند، از جمله تجمیع دیتا. الان شرکت‌های بزرگ و بالغ هستند که به شرکت‌های بیمه دنیا، دیتای ریسک بلایای طبیعی می‌فروشند، مدیریت ریسک انجام می‌دهند. در حوزه استانداردها عمدتا تشکل‌های صنفی یعنی شبیه سندیکاها تشکیل شده و برای حوزه دیتا استانداردسازی می‌کنند که جهانی هم هستند. این موضوعات در صنعت بیمه ما شکل نگرفته. شاید بخشی از علت به خاطر ضعف در ساختارر قابت است. اگر حوزه ریسک واقعا برای شرکت‌های جدی و مهم بود و اثر جدی در فعالیت‌هایشان داشت، حتما برای این موضوع هزینه می‌کردند و نهادها و زیرساخت ایجاد می‌شد. سعی داریم تا حدی که از بخش حاکمیت و بیمه مرکزی برمی‌آید و با توجه به مدل و الگوی صنعت بیمه ایران، راه‌حل داده شود. اما در مورد برنامه‌های خاص، یکی از دیتاهای خوبی که صنعت بیمه دریافت کرده، ‌دیتاهای پلیس است. کروکی‌های آنلاین که دریافت می‌کنیم، حدود 80 قلم اطلاعاتی است که کروکی‌ها دیتاهای تایید ‌شده توسط پلیس است و به محض تصادف، برای صنعت بیمه ارسال می‌شود. ما در صنعت بیمه از این دیتاها استفاده نکرده‌ایم. برای شرکت‌ها ارسال می‌شود ولی در فرآیندها جدی نیست و همان فرآیندهای دستی انجام می‌شود بدون اینکه از دیتاها استفاده مهمی شود. یکی از برنامه‌ها این است که دیتا در فرآیندها استفاده شده و سرویس خوبی به مشتری داده شود. در همایش بیمه هم موضوع رضایت مشتری مطرح بود. متاسفانه در صنعت بیمه فرآیندها و کیفیت خسارت، مغفول واقع شده. انقدر به موضوعات و بحث‌های حاشیه‌ای در حوزه صدور پرداخته‌ایم که به اصل مطلب که کیفیت ارائه خدمات و خسارت توسط شرکت‌های بیمه، مکانیزه و دیجیتال کردن کمتر پرداخته‌ایم. به نظرم صنعت بیمه اگر بخواهد ضریب نفوذ را اضافه کرده و تحول ایجاد کند، باید در حوزه خسارت متمرکز شود. پیگیری می‌کنیم که در حوزه خودرو تا جایی که امکان دارد دیتا را در اختیار شرکت‌ها بگذاریم و سعی کنیم فرآیندها را مکانیزه کنیم. موضوع بعدی حوزه درمان است که کار مفصلی از سال‌های گذشته شروع شده. در حال حاضر در هاب درمان، دیتا برای صنعت بیمه ارسال می‌شود اما تولیدکننده دیتا به یک معنا بیمه‌های پایه هستند. یعنی مراکز درمانی اطلاعات را وارد می‌کنند که به بیمه‌های پایه، وزارت بهداشت و بیمه مرکزی می‌رود و ما این اطلاعات را برای شرکت‌ها می‌فرستیم. پرونده‌های خسارت درمان دیتای مهمی است و می‌تواند فرآیند ارائه خدمت به مشتریان را خیلی تسهیل کند. شاید به یک معنا بیشترین تعداد نفرات سرویس‌گیرنده در صنعت بیمه در حوزه درمان هستند. بیش از 20 میلیون نفر از صنعت بیمه خدمات بیمه تکمیلی دریافت می‌کنند. در صورتی که بتوانیم فرآیند خسارت را در این دیتا، دیجیتال کنیم تجربه جدیدی از صنعت بیمه برای مشتری ایجاد خواهد شد. در فرآیند تولید دیتا تقریبا در مراحل پایانی هستیم یعنی دیتا ایجاد می‌شود، به دست صنعت بیمه می‌رسد و این دیتا، کیفیت لازم را ندارد. عملا با اینکه دیتاها را به دست شرکت‌ها رسانده‌ایم، یک بخش‌هایی الکترونیک شده و استفاده‌ می‌کنند اما در خیلی از بخش‌ها به خاطر اینکه منبع دیتا که مراکز درمانی و بیمه‌های پایه دیتای موردنیاز ما را تامین نمی‌کنند، نقص‌های زیادی داریم. دنبال راه‌حلی برای کامل شدن دیتا هستیم که برای صنعت بیمه قابل استفاده شود. در حوزه حاکمیت دیتا هم موضوعات را پخته می‌کنیم و پیشنهادات را می‌آوریم، در شورای فناوری اطلاعات بیمه مرکزی مطرح و تصمیم‌گیری می‌شود.

* خانم فراهانی به عنوان جمع‌آوری برنامه‌های فنحاب را بفرمایید.

فراهانی: مدت زیادی نیست که به مجموعه فنهاب پیوسته‌ام ولیکن در همین مدت کوتاه و با توجه به صحبت‌هایی که شده، در زمینه دیتا مشکل داریم اما در زمینه بحث هوش مصنوعی می‌توانیم فعالیت‌هایی را فارغ از بحث داده‌هایی که وجود دارد، انجام دهیم. یکسری پروژه‌ها هم تعریف کرده‌ایم که امیدوار هستیم با حمایت بیمه مرکزی بتوانیم پروژه‌ها را انجام دهیم. نگاهمان بیشتر این است که بحث انحصار را در کارهایمان نداشته باشیم و به صورت پلتفرم‌های هوش مصنوعی بتوانیم در اختیار دوستان قرار دهیم که شرکت‌های بیمه‌ بتوانند از این پلتفرم‌ها استفاده کنند. با توجه به اینکه هوش مصنوعی تکنولوژی گرانی است، از نیروی انسانی گرفته تا زیرساخت و پردازش، هرکدام از شرکت‌های بیمه‌ اگر بخواهند جداگانه بپردازند، شاید هزینه زیادی به کل صنعت بیمه تحمیل کند و شاید به صرفه نباشد. خوب است اگر بتوانیم فعالیت‌ها را به صورت متمرکز آماده‌سازی کنیم، صنعت بیمه بتواند از این سرویس‌ها استفاده کند، از بحث کشف تقلب گرفته تا دستیاران هوش مصنوعی که بتوانیم مشاوره هوشمند بیمه داشته باشیم. در بحث آموزش هوش مصنوعی و فناوری‌های نوین، بلاکچین، فناوری‌های نوظهور در این حوزه، مجموعه فنحاب باید بتواند در بخش فرهنگسازی و آموزش اقداماتی انجام دهد. رویکردمان این است که حتی از صنعت‌های دیگر پرقدرت‌تر جلو برویم. صنعت بیمه اگر بتواند از این فناوری استفاده کند، دیتاها را بتوانیم به اشتراک بگذاریم، یکسری پلتفرم‌ها آماده کنیم، در بخش درآمد خیلی تاثیرگذار خواهد بود. این درامد برای صنعت بیمه خیلی جذاب است که شرکت‌های بیمه‌ای از این فناوری استفاده کنند. اگر بتوانیم مزه خوب افزایش درآمد و کاهش اشتباهات در پرداخت خسارت‌های بیمه را ایجاد کنیم، حرکتی است که می‌تواند در سنوات آینده باعث رشد بهره‌گیری از این فناوری در صنعت بیمه شود. با چالش‌های داده‌ها، نیروی انسانی متخصص و نبود زیرساخت مواجه هستیم. از همه‌ مهم‌تر هزینه‌های بالا برای شرکت‌های بیمه‌ که بخواهند به سمت این فناوری‌ها بروند. همچنین بحث امنیت داده‌هاکه امیدواریم این چالش‌ها را با کمک بیمه مرکزی برطرف کنیم و گام اساسی برای صنعت بیمه داشته باشیم.

*آقای دکتر روحانی به عنوان جمع‌بندی نظرتان را بگویید.

روحانی: جمع‌بندی من در این نکته است که امکان فعالیت و اتفاقا سوار شدن بر فناوری در صنعت بیمه کاملا وجود دارد. من در یک شرکت کوچک این امکان را سنجیدم، اجرا کردم، به نتیجه و درآمد رسانده‌ام. معمولا در اسکیل کوچک محصول داریم ولی وقتی می‌خواهیم رشد و توسعه سریع دهیم در کشورمان معمولا مشکل داریم چون ساختار، اکوسیستم، نظام و نهادسازی ضعف دارند. اتفاقا ما در حوزه تکنولوژی و نیروی انسانی متخصص وضعیت خوبی داریم. ما اولین شرکتی بودیم که نسخه الکترونیک را راه‌اندازی کردیم ولی در اجرا به مشکل برخوردیم. در حوزه فناوری از بیرون سازمان بیشتر دچار چالش هستیم تا درون سازمان. در حوزه فناوری و نیروی انسانی و بحث استفاده بخصوص برای مسائل طرح و ایده مشکلی نداریم. نوید می‌دهم که اگر مسائل حاکمیتی و بالادستی حل شود، به سرعت به این سمت حرکت خواهند کرد.

* همان بحث ذینفعان که مقاومت می‌کنند.

روحانی: تکنولوژی در خلأ نیست. تکنولوژی در استفاده در محلی قرار می‌گیرد که مطمئنا جاذبه داخلی دارد. شاید یک روزی اتومیشن یک تکنولوژی بود، امروزه به دیتاها و تحلیل سیستم اصلی رسیده‌ایم. تکنولوژی همیشه برای یک عده جاذبه و برای عده دیگری دافعه دارد. تکنولوژی در مسائل درون شرکتی و درون واحدی خیلی کمک کرده ولی برای اینکه مسائل پیش برود، جمع‌بندی من این است که به استفاده در سطح شرکتی اجازه بدهیم و هماهنگی بیشتری داشته باشیم. ممکن است در جایی نهاد ناظر کمتر دخالت کند و کار بهتر پیش برود. در خیلی از کشورها نهاد ناظر به خاطر رقابت و سود کمتر دخالت می‌کند. اینکه کجا وارد بشودو کجا وارد نشود یک هوشمندی سیاستمدارانه است. اتفاقا همیشه از تکنولوژی منفعت برده‌ایم. به 20-30 سال قبلمان نگاه کنیم. ببینیم الان بیمه‌گذار چطور خسارت را ثبت و پروسه را طی می‌کند و در گذشته چطور بوده. برای اینکه این اتفاق یک اتفاق روان در صنعت در سطح کشور شود، هماهنگی و همفکری و فرهنگسازی بیشتر نیاز داریم. من به عنوان دانشجوی این حوزه افق نگاهم روشن است و مطمئنم این اتفاق می‌افتد که مطمئنا اهتمام و اراده همه دوستان را می‌طلبد.

قنبرزاده: زمانی تلاش می‌کردیم در شرکت‌های بیمه و صنعت بیمه جا بیندازیم که بیمه نیازمند استفاده از فناوری است. امروز خوشبختانه از آن مرحله رد شده و در نگاه کلان به این مفهوم رسیده‌ایم که باید بیمه را دسترس‌پذیر کنیم که رضایتمندی ایجاد کنیم. شرکت‌ها هرکدام تلاش می‌کنند از فناوری‌ها استفاده کنند. در یکی دو سال اخیر عمده تلاش شرکت‌ها این است که چه کار نوآورانه وفناورانه جدید انجام دهند که برتری‌شان را نشان دهند. در حال حاضر به همگرایی و هم‌افزایی نیاز داریم. اینکه بتوانیم با همدیگر دیتاها را به اشتراک بگذاریم و کمک کنیم از جاهای دیگر دیتای موردنیاز صنعت را فراهم کنیم و با روند فناوری بتوانیم حرکت کنیم.