عدم شناخت گلوگاه های آموزشی و فقدان مدیریت واحد جهت گسترش فرهنگ بیمه

 ریسک نیوز، رسول رحمتی نودهی / مریم حاجی قربانی : هر کشوری که به تحول و دگرگونی دست یافته و یا به دگرگون کردن اقتصاد ،اجتماع ،صنعت و فرهنگش پرداخته است ،نخستین بار و پیش از هر چیز به مایه ها و پایه های بنیادی فرهنگی خود توجه کرده و عوامل زیر ساز و و کارمایه آفرین را به بررسی کشانده است.

پس از شناخت و درک سیستم ها و نیرومندیهای موجود در عناصر زیر ساز فرهنگی آنگاه به پدید آمدن دگرگونی بسنده و سازگار دست زده است .

صنعت بیمه یکی از صنعت های رو به رشد در چند دهه  اخیر بوده که نقش بی بدیل آن در رشد و شکوفایی و توسعه پایدار جوامع بر هیچکس پوشیده نیست .

این صنعت که در سالیان گذشته از رشد کمی و کیفی قابل توجهی برخوردار بوده ، از پتانسیل بالایی در جهت ایجاد رشد و رونق اقتصادی برخوردار است .

این صنعت در کشور ما نیز در دو دهه اخیر شاهد تحولات زیادی بوده به نحوی که توانسته یک فضای رقابتی نسبتا خوبی را به وجود آورد لکن آمار ضریب  نفوذ بیمه ای در کشور حکایت از آن دارد که هنوز تا رسیدن به وضع مطلوب پوشش بیمه ای فاصله زیادی داریم و این موضوع در مورد برخی اقشار جامعه و نیر انواع خاصی از بیمه ها نظیر بیمه های زندگی بیشتر خودنمایی می کند .

واقعیت این است که علی رغم رشد اقتصادی در جامعه و با وجود پتانسیل بالای بیمه هایی نظیر بیمه عمر و تکمیلی ضریب نفوذ این نوع بیمه ها در کشور مناسب نیست .

در بررسی چرایی این موضوع شاید در نگاه اول چنین به نظر برسد که رشد پوشش بیمه ای در جامعه در گرو وضعیت اقتصادی و معیشتی مردم باشد لکن واقعیت اینست که این گونه تفکر نوعی سطحی نگری و نزدیک بینی است وگرچه عامل اقتصادی یکی از مهم ترین عوامل اثر گذار بر گرایش اشخاص حقیقی و حقوقی جامعه به انواع پوشش های بیمه ای است اما به نظر می رسد عوامل دیگری در این میان اثر گذارترند چه اینکه در اغلب موارد مشاهده می شود که افراد دارای وضع اقتصادی مطلوب نیز از پوشش های یاد شده استقبال نمی کنند .

این مساله حکایت از این دارد که عوامل دیگری غیر از عوامل اقتصادی در میزان گرایش افراد و سازمان ها به پوشش های بیمه ای موثرند که بی تردید یکی از مهم ترین آن ها عامل فرهنگی می باشد چرا که فرهنگ به مثابه عادات ، باور ها ، ارزش ها و هنجارهای تثبیت شده از اینرسی بالایی برخوردار بوده ودر جدال با ساختار معمولا پیروز میدان است .

پس تا اینجا چنین مشخص می شود که به منظور ایجاد رونق هر چه بیشتر صنعت بیمه در کشور می بایست فرهنگ مناسبی را بدین منظور استقرار بخشید و تا فرهنگ سازی صحیحی در این خصوص صورت نگیرد اغلب تلاش ها بی نتیجه خواهد ماند ، لکن واقعیت اینست که فرهنگ یک مفهوم پیچیده و چند سطحی است که طی زمان شکل گرفته و تثبیت می شود و تغییر آن مستلزم گذشت زمان و مهم تر از آن استفاده از عاملین تغییر قوی و موثر است .

در این میان نقش عاملان تغییر اجتماعی رسانه های جمعی ،فن آوری اطلاعات و نظام آموزشی بیشتر خودنمایی می کنند که رشد کمی و کیفی آنها در چند دهه گذشته توام با افزایش قدرت اثر گذاری این ابزارهای ارتباطی در ابعاد مختلف حیات بشری نیز بوده ،به نحوی که آنها را به عنوان غالب ترین منبع شکل گیری و مسلم انگاشته شدن واقعیت های اجتماعی مطرح ساخته است .

اگر بتوان بیمه را در رفتار ها و ساختار های جامعه نهادینه کرد آنگاه می توان اداعا کرد که فرهنگ بیمه در کشو استقرار یافته است. در این بین نقش دو عامل ،  فن آوری اطلاعات و نیز نظام های آموزش بلا شک بی بدیل می باشد .

1- نقش فن آوری اطلاعات در ارتقاء فرهنگ بیمه

هر چه اطلاعات مردم در خصوص سازو کار های هرصنعتی همانند صنعت بیمه بیشتر باشد و اطلاعات و روال امور بیمه ای بیشتر در دسترس مردم و کارکنان صنعت بیمه باشد ،سلامت ،شفافیت و سرعت کارها  افزایش پیدا می کند و در نتیجه اعتماد مردم به خدمات بیمه ارتقاء یافته و فرهنگ بیمه به طور موثری بهبود می یابد .

2- نقش نظام آموزشی در فرهنگ سازی بیمه

صنعت بیمه برای نهادینه کردن فرهنگ بیمه باید به هر سه نوع آموزش و پرورش (رسمی ،غیر رسمی و ضمنی )توجه داشته باشد و استراتژی خود را در هر یک از آن ها معین کند .تدوین این استراتژی ها بدون مطالعه و پژوهش میسر نخواهد بود .می توان بر این نکته پای فشرد که از رهگذر آموزش و پرورش میتوان فرهنگ بیمه را در سطوح جامعه ،خانواده و افراد نهادینه کرد

مشکلات در حوزه آموزش فرهنگ بیمه

در کشورمان عمده مشکلات در این حوزه را می توان در نبود  مدیریت واحد  در نحوه ی اجرای برنامه های تغییر فرهنگ و عدم شناخت گلوگاه های آموزش و نظام های اجتماعی و نیز  عدم آشنایی مردم با قوانین مرتبط با صنعت بیمه دانست .  از دیگر عوامل  ومشکلات در این حوزه می توان به این موارد اشاره نمود :

1. وجود هزینه بسیاز زیاد در بخش تبلیغات علی الاخصوص رسانه های تصویری که بایستی از طریق مراجع قانونی فکری بحال این موضوع شود .

2.نیاز به عزم عمومی و جمعی مسئولین و نهادها و سازمان های مرتبط با فرهنگ

3.وجود بروکراسی اداری  و نیز عدم سرعت در ارایه خدمات در بخش های صدور و پرداخت خسارتها

فرهنگ سازی بیمه در آموزش و پرورش رسمی کشور

آموزش و پرورش ،گلوگاهی استراتژیکی است که اغلب کشورها (بیشتر کشورهای توسعه یافته )از آن برای تحقق استراتژیک و بلند مدت خود از جمله فرهنگ سازی پدیده ها استفاده می کنند .

در فرهنگ سازی بیمه نیز باید در داخل آموزش و پرورش نقاط استراتژیک را شناخت . نظام آموزش در فرهنگ سازی بیمه نقش خطیری دارد .در این خصوص می توان در مورد کتاب هایی مثل علوم اجتماعی ،تعلیمات مدنی ،متون فارسی و غیره و نهادینه کردن و معرفی صحیح بیمه در قالب انواع ،اهمیت ،اهداف ،پیامدهای مثبت و نظایر آن اقدام کرد .

نظام آمورشی در این کار زار با موقعیت دو گانه ای مواجه است .یک حالت معرفی و کمک به فرهنگ سازی بیمه است که تاکنون انجام نگرفته است . حالت دوم که خنثی است ،یعنی معرفی شدن بیمه ،پیامدهای خاص خود را دارد .بدین معنا که معرفی شدن بیمه در برنامه های درسی ،پیامدهایی مثل بی اطلاعی از بیمه دارد .به عبارتی عدم تصمیم گیری نوعی تصمیم گیری است زیرا پیامدهای خاص خود را دارد .

ادا کردن حق مطلب در باب فرهنگ سازی آموزشی یک پدیده همانند بیمه در این یاداشت مختصر دشوار است ، اما اشاعه فرهنگ بیمه می بایست با شناسایی گلوگاه های استراتژیک آن صنعت بوده و برنامه ریزان ، سیاست گذاران  و تصمیم گیرندگان امور بیمه ای باید به شناخت نقاط قوت (رگه ها ) و ضعف( گره ها ) فرهنگ ملی بپردازند .همچنین نظام آموزشی رسمی باید در برنامه های درسی در خصوص معرفی بیمه اقدام کند و از پای بست به فرهنگ سازی بیمه بپردازد.

براساس آنچه بیان گردید پیشنهاد های زیر را می توان ارائه کرد :

1- در صنعت بیمه ، تصمیم گیری ، سیاست گذاری و برنامه ریزی نباید صرفا به روش های فنی اکتفا کرد بلکه باید به ابعاد پیچیده که با فرهنگ ،ارزش ها ،نگرش ها و باورها گره می خورد توجه کرد .یکی از این زمینه های توجه ،نظام آموزشی است .

2- نقش رسانه ها و خانواده در فرهنگ سازی بیمه باید مدنظر باشد. نهاد اولیه خانواده می تواند کمک شایانی به این موضوع کند .

3- تدوین مطالبی در کتاب های درسی درباره بیمه ضرورت دارد که این مطلب باید به طور ساده و جذاب و با بیان مثال های عینی و واقعی ارائه شود .البته معلمان باید با مباحث مربوط آشنا شوند .

4- ارتباط صنعت بیمه و آموزش و پرورش می بایست برقرار گردد . از جمله این کارها می توان به سخنرانی صاحب نظران و دست اندرکاران بیمه در مدارس به طور منظم و برنامه ریزی شده  و نیز  برگزاری نشست های مشترک بین مسئولان و سیاست گذاران بیمه با مسئولان برنامه ریزی و تالیف کتاب های درسی اشاره کرد .

رسول رحمتی نودهی / رییس آموزش بیمه آسیا / مدیر گروه بیمه

مریم حاجی قربانی/ کارشناس شرکت بیمه آسیا/ استاد دانشگاه

منابع و ماخذ

1.نشر سیاست (چاپ اول )انتشارات پیام

2.فصلنامه کمال مدیریت سال سوم شماره 8و9

3.فصلنامه صنعت بیمه سال نوزدهم /شماره 1

4.انتشارات دانشکده علوم اداری دانشگاه شهید بهشتی با موضوع بیمه

5.فصلنامه صنعت بیمه /سال نوزدهم /شماره 2

6.روزنامه همشهری .شماره 323 مورخ 29/8/82 ص 22

7.فصلنامه صنعت بیمه سال هیجدهم /شماره 2

8.تحول فرهنگی در جامعه پیشرفته صنعتی –انتشارات کویر

9.فرهنگ پیرو فرهنگ پیشرو –انتشارات علمی و فرهنگی

هر