در بازار ایران استفاده از اطلاعاتی رانتی و بین شرکتی بین سرمایه گذاران و معامله گران بازار رایج شده و حتی شیوه ای درآمدی برای بسیاری از به اصطلاح سرمایه گذاران محسوب می شود و در بسیاری مواقع نیز این اطلاعات از طریق افراد نزدیک در اختیار رسانه ها قرار می گیرد ./ این صنعت به زعم بسیاری از کارشناسان اطلاعات شفاف و مشخصی همانند سایر صنایع ندارد و وجود رانت اطلاعاتی در شرکت های بیمه ای ضربه هایی دو چندان به بدنه این صنعت می زند.
به گزارش ریسک نیوز،بحث در مورد کم و کیف بازار سرمایه ایران همیشه نقل مجالس تحلیلگران و کارشناسان این بازار بوده و به کار بردن صفت ناکارا برای این بازار کلمه ای است که براساس تحقیقات بسیاری به آن نسبت داده شده است.
کارایی در بازار سرمایه به سرمایه گذاران کمک می کند تا به آسانی وجوه خود را جمع آوری کنند که به دو نوع کارایی اطلاعاتی و کارایی عملیاتی تقسیم می شود. کارایی اطلاعاتی به معنای انتشار همه جانبه اطلاعات برای همگان و تاثیر بلادرنگ آن بر قیمت سهام و کارایی عملیاتی نیز به مفهوم سرعت معامله به سرعت و با هزینه کم توسط کارگزاران و معامله گران برای مشتریان است.
به بیان دیگر بازار کارا به بازاری اطلاق می شود که در آن قیمت اوراق بهادار به سرعت نسبت به اطلاعات منتشر شده تعدیل گردد و سرمایه گذار مطئمن باشد که قیمت موجود در بازار برای ورقه بهادار برابر با ارزش آن است.
رانت های اطلاعاتی
بازار کارا باید نسبت به اطلاعات جدید حساسیت نشان دهد و قیمت سهام عادی موجود در بازار به سرعت تعدیل گردد، اما اطلاعاتی که اشخاص بسیار نزدیک به شرکت دارند در قیمت سهم تاثیر نگذارد. چنین اطلاعاتی رانت گفته می شود و استفاده از آن مناسب بازارهای کارا نیست. لازم به ذکر است که استفاده از این اطلاعات در کشورهای صنعتی غیرقانونی و تخلف محسوب می شود.
در ادامه باید گفت متاسفانه در بازار ایران استفاده از اطلاعاتی رانتی و بین شرکتی بین سرمایه گذاران و معامله گران بازار رایج شده و حتی شیوه ای درآمدی برای بسیاری از به اصطلاح سرمایه گذاران محسوب می شود و در بسیاری مواقع نیز این اطلاعات از طریق افراد نزدیک در اختیار رسانه ها قرار می گیرد .
راه اندازی سیستم کدال و رسانه های رسمی این بازار در ایران حرکتی در جهت کارایی بازار سرمایه بود که بایستی تمامی شرکت ها اطلاعات خود را به طور مساوی در اختیار سهامداران خود قرار دهند.اما چگونگی استفاده از این سیستم ها در کشور جای سوال بزرگی را در ذهن ها متبادر می کند چرا که این سیستم نیز نتوانسته از دز اطلاعات پنهانی جلوگیری کند.
به جرات می توان گفت که بازار سرمایه ایران بسیار ناکارا و از بازار های درجه سوم جهانی به شمار می رود و تا شکل گیری بازاری حرفه ای راهی طولانی دارد.
این بازار از رانت اطلاعاتی رنج می برد و قیمت های سهام به شدت تحت تاثیر اخبار پشت پرده و نهانی است. اطلاعات و اخباری که در ابتدا به روابط درجه اول شرکت ها داده می شود و پس از آن از طریق برخی رسانه ها در معرض همگان قرار می گیرد.
در این بازار اگر اطلاعات مربوط به شرکت مثبت باشد افراد درجه اول اقدام به خرید سهم می کنند و پس از آن با انتشار اطلاعات مثبت در سطح جامعه و بالا رفتن قیمت سهم دارندگان آن اقدام به فروش می کنند و سودهای کلانی را در اختیار می گیرند، که متاسفانه این شیوه کسب سود در بازارهای ناکارا بسیار رایج است. این همان عاملی است که سرمایه گذاران خرد را از ورود به بازار سرمایه می ترساند واین افراد از ورود به آن دوری می کنند. این مورد هم به نوبه خود منجر به ورود دولت یا شرکت های دولتی و نیمه دولتی برای کسب سود و یا حمایت از بازار بورس می شوند و این به معنای دولتی شدن بورس و بزرگتر شدن نقش دولت در جای جای اقتصاد کشور است. دولتی که حتی در زمستان هم چند هندوانه با یک دست برمی دارد.
مسلما در صنعت بانک و بیمه پس از رفع تحریم ها وباز شدن مرزهای ایران انتظار رشد بالاست و وجود شفافیت اطلاعاتی در این شرکت ها لازمه شکل گیری پایه های پیشرفت در این صنعت است.
آنچه که سرمایه گذاران خارجی را از ورود به صنایع ایران می ترساند عدم شفافیت اطلاعاتی و قانونی در سطح کشور است و این امر در خصوص صنعت بیمه بیشتر مشهود است چرا که شیوه های تحلیلی و ارزش گذاری خاص خود را می طلبد که انرا با مابقی صنایع متفاوت کرده است به طوریکه تحلیل و ارزش گذاری صنعت بیمه برای بسیاری از تحلیگران کاری دشوار است و این افراد از نبود اطلاعات قابل اتکا رنج می برند.
بدون شک شرکت های بیمه ای برای پیشرفت خود باید اطلاعاتی شفاف در اختیار سهامدارانشان قرار دهند.
همان طور که گفته شد این صنعت به زعم بسیاری از کارشناسان اطلاعات شفاف و مشخصی همانند سایر صنایع ندارد و وجود رانت اطلاعاتی در شرکت های بیمه ای ضربه هایی دو چندان به بدنه این صنعت می زند.
گهگاه مسئولین مجموعه ها از شکاف های ارتباطی موجود برای بالا بردن قیمت سهام خود در بازار سرمایه، البته به طور کاذب، استفاده می کنند و چه بسا در این میان افرادی بسیار محدود سود کسب می کنند و گاهی اوقات قیمت هر سهم از ارزش ذاتی خودش هم پایین تر آمده است، این چنین افت هایی در بازار سرمایه کشور دیده شده است در این راستا صنعت بیمه نباید در معرض رانت های اطلاعاتی قرار گیرد .
رانت های اطلاعاتی چگونه شکل می گیرد
همان طور که ذکر شد ، رانت اطلاعاتی در سیستم های ناکارا وجود دارد زیرا در یک سیستم ناکاراست که منافع همه ذینفعان در سازمان در نظر گرفته نمی شود و درست زمانی که گروهی تنها به منافع خود فکر می کنند رانت اطلاعاتی اتفاق می افتد.
در سیستم های کارا به دلیل تحقق فرایند حاکمیت شرکتی نحوه روابط میان هیات مدیره ، سهامداران و هیات اجرایی با افراد مرتبط شفاف است و در این راستا جایگاه کمیته ریسک در هیات مدیره به گونه ای است که به راحتی اجازه نمی دهد کار خلاف منافع ذینفعان تحقق یابد چرا که اگر خلاف است که باید شفاف سازی شود اما اگر خلاف نیست چرا نباید در صورتهای مالی ذکر شود.
به طور کلی در سیستم های کارا که روابط میان ذینفعان کاملا شفاف است شرایطی ایجاد نمی شود که این رانت اطلاعاتی اتفاق افتد و اگر هم ایجاد شود به حداقل ممکن می رسد.
اما از آنجا که اطلاعات محرمانه درهمه سیستم ها وجود دارد، افراد سیستم باید صلاحیت کافی داشته باشند که افشا نکنند و اگر افشا کنند مقصرند چرا که به ذینفعان آسیب می زنند چرا که اگر به افشای یک اقدام مثبت شرکت مبادرت ورزند سهامداران با استفاده از دسترسی به این رانت اطلاعاتی، سریع به خرید سهام اقدام می کنند و در غیر این صورت سهام خود را می فروشند که د رهر دو مورد مشکل ایجاد می کند.
حال این سوال ایجاد می شود که چرا درز اطلاعات پنهانی و افشای آن از طریق رسانه ها در شبکه بیمه ای کشور بیشتر از سیستم بانکی است؟
در پاسخ به این سوال شاید نگاهی به نحوه تحقق بلوغ در این دو بازار مالی قابل توجه باشد چرا که بررسی شرایط موجود نشان می دهد ، شبکه بانکی از بلوغ بیشتری نسبت به شبکه بیمه برخوردار است چرا که طی این سالها بیمه ها همیشه تلاش کرده اند چراغ خاموش حرکت کنند و این نحوه طی طریق سبب شده دیر تر به بلوغ اطلاعات، دانش و … دست یابندچرا که مدام تلاش کرده اند زیر پوست جامعه حرکت کنند ولی بانک ها به دلیل ارتباط مستقیم با جامعه اگر هم می خواستند ، نمی توانستند پنهان از جامعه حرکت کنند زیرا در ارتباط مستقیم با جامعه بوده اند در نتیجه تلاش کرده اند برای اقناع سیل عظیم مشریانشان رانت اطلاعاتی کمتری داشته باشند، صلاحیت افراد را بیشتر مد نظر قرار دهندو امنیت و محرمانگی اطلاعات را بیشتر مورد دقت قرار دهند و از مکانیزمهای لازم بهره برند البته این به معنای حرکت کاملا حرفه ای شبمه بانکی در این حوزه نیست بلکه فقط نسبت به بازار بیمه از معدل بالاتری برخوردار است
اما با توجه به آنچه گذشت سیستم های کارا به دلیل نحوه تعامل ذینفعان از شفافیت اطلاعاتی لازم برخوردارند که این شفافیت اطلاعاتی خودبخود از میزان رانت اطلاعاتی در آن می کاهد و اگر هم اطلاعاتی خاصی وجود داشته باشد به دلیل صلاحیت حرفه ای افراد نزدیک در سیستم محرمانگی آنها حفظ می شود همان چیزی که سیستم های ناکارا از فقدانش رنج می برند و عمدتا و به خصوص در فصل برپایی مجامع و به دلیل عدم شفافیت صورتهای مالی ، این اسرار محرمانه افشا شده که تاثیر نه چندان مثبتی در وضعیت سهام آنها خواهد داشت.
نظر شما چیست؟